Budownictwo i budowa domu dla profesjonalistów - SolidnyDom.pl » Porady różne

Klasyfikacja materiałów

martah — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Znakowanie energetyczne unijną etykietą jest
dotychczas stosowane przede wszystkich na sprzęcie RTV i AGD, czyli na
materiałach i produktach, które mają bezpośredni wpływ na zużycie
energii. Obecnie obowiązuje siedem klas oznaczeń produktów, od klasy A najbardziej energetycznie wydajnej, zielonej, do klasy G najbardziej pochłaniającej energię, czerwonej.

Przyjęta rezolucja oznacza rozszerzenie dyrektywy o produkty
związane z energią, w tym materiały budowlane, które dotychczas nie
były etykietowane. Teraz gama oznaczonych produktów będzie poszerzona o
te, które nie zużywają energii, lecz przyczyniają się do znacznych
oszczędności w jej zużyciu, np. okna, ramy, drzwi. Pełną listę
materiałów i produktów budowlanych powinniśmy poznać w sześć miesięcy
po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

Nowelizacja prawa w zakresie klasyfikacji energetycznej jest
sprzężona z pozostałymi środkami ustawodawczymi, które istnieją już od
1992 r. Jest to m.in. dyrektywa w sprawie wymagań dotyczących
efektywności energetycznej nowych wodnych kotłów grzewczych opalanych
paliwami ciekłymi lub gazowymi; dyrektywa w sprawie wymagań
efektywności energetycznej chłodziarek, chłodziarko-zamrażarek i
zamrażarek typu domowego; dyrektywa sprawności energetycznej
stabilizatorów oświetlenia jarzeniowego; dyrektywa eko-projektu dla
produktów wykorzystujących energię; oraz dyrektywy dotyczącej
charakterystyki energetycznej budynków. Ta ostatnia również jest
nowelizowana, celem nowelizacji jest obniżenie do 2020 r. zużycia
energii przez UE o 20%.

- Kluczową sprawą jest zmiana obowiązującego prawa wraz z postępem technologicznym i innowacyjnym produktów. – mówi Robert Pierzchała Dyrektor Marketingu ARCHETON Sp. z o.o. – Unowocześnione
przepisy nie tylko pozwolą klientowi zaoszczędzić, ale przede wszystkim
zdrowiej żyć w otaczającym nas środowisku. W UE 40% całkowitej energii
zużywane jest w budynkach, stąd tak ważna jest synergia działań.

Przewidywane są również ulgi podatkowe dla osób
stosujących produkty o wysokiej efektywności energetycznej, oraz dla
producentów, wytwarzających i promujących tego typu produkty. Świadectwo klasyfikacji energetycznej
będzie ważne 3-5 lat, co pozwoli na przegląd etykiet pod względem tempa
wprowadzanych innowacji i postępu technologicznego. Ponadto instytucje
publiczne przy organizowanych przetargach mają stosować kryterium
klasyfikacji energetycznej zamawianych produktów.

Zalety ceramiki

martah — Fri, 01 Aug 2008 15:35:12 +0000

Zalety budynków wykonanych z produktów ceramicznych

Wysoka wartość budynku: Sprawdzony przez tysiąclecia materiał budowlany, jakim jest
niewątpliwie cegła, to gwarancja udanej inwestycji, a zbudowany z niej
dom to duma dla właściciela. Wysokiej jakości ściany z ceramiki podwyższają atrakcyjność rynkową
budynku przy jego ewentualnej sprzedaży. Dom z cegieł zachowuje wysoką,
stałą wartość rynkową pomimo upływu lat, ponieważ ściany ceramiczne
w miarę upływu czasu nie zmieniają swych właściwości użytkowych -
ceramika była, jest i będzie zawsze w cenie.

Wielopokoleniowa trwałość: Cegły ceramiczne, wśród wszystkich materiałów budowlanych, wykazują
jedną z najmniejszych podatności na zmienności kształtu np. pod wpływem
obciążeń statycznych, ciepła lub niskich temperatur. Konstrukcje z cegły są szczególnie trwałe i odporne na działanie
czynników atmosferycznych. Budynki z ceramiki wymagają niewielkich
nakładów finansowych przy ewentualnych naprawach bądź renowacjach. Dom z cegieł to bezproblemowa eksploatacja – rozwiązanie na pokolenia.

Izolacyjność termiczna: Tradycyjnie wypalana ceramika nigdy nie posiadała parametrów
termoizolacyjnych, zapewniających wystarczającą ochronę cieplną.
Dopiero dzięki procesowi poryzacji możliwe stało się wytwarzanie tzw.
ciepłej ceramiki. Proces poryzacji polega na uzyskaniu wypełnionych
powietrzem pustek (porów) w materiale ceramicznym poprzez dodanie do
gliny drobnych trocin, które ulegają spaleniu podczas wypalania
cegieł.

Izolacyjność akustyczna: Uciążliwe dźwięki mogą powodować stres, irytację, brak koncentracji.
Ściany o dobrze dobranej masie zapewniają wysoki poziom ochrony przed
hałasem. Dzięki temu ściany z cegieł ceramicznych wykazują doskonałą
izolacyjność akustyczną i w połączeniu z ceramicznymi stropami
zapewniają spokojne, komfortowe mieszkanie oraz pewne
zabezpieczenie przed uciążliwymi dźwiękami pochodzącymi
zarówno spoza, jak i z wewnątrz budynku.

Ognioodporność: Cegła
ceramiczna jest materiałem niepalnym. Odporność ogniowa ścian z tych cegieł sięga 4 godzin, spełniając najwyższe wymagania polskich
przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Ceramika jest materiałem
nietoksycznym, czyli podczas pożaru nie wydziela żadnych szkodliwych
bądź trujących substancji. Solidne, ceramiczne ściany przez wiele
godzin mogą opierać się niszczącemu działaniu ognia, skutecznie
chroniąc życie i mienie mieszkańców.

Bardzo duża wytrzymałość: Materiały z ceramiki poryzowanej są lekkie i wytrzymałe. Dzięki temu
cegły ceramiczne są bardzo ciepłe, a przy tym umożliwiają wznoszenie
budynków parterowych jak i o wielu kondygnacjach. Zapewniają maksymalne
bezpieczeństwo statyczne konstrukcji, dając poczucie bezpieczeństwa ich
użytkownikom. Konstrukcje z cegły charakteryzuje również duża stałość
i niezmienność w czasie cech użytkowych. Przede wszystkim nie
wykazują zdolności do zmiany kształtu np. pod wpływem znacznych,
stałych obciążeń.

Naturalny mikroklimat: Wykorzystanie tradycyjnego, naturalnego surowca i nowoczesnej
technologii ściany jednowarstwowej z ceramiki poryzowanej gwarantuje
dobre samopoczucie mieszkańców domu.

“Oddychanie ścian” czyli dyfuzja pary wodnej – mikroskopijne pory w ceramice sprzyjają wchłanianiu
nadmiaru wilgoci z powietrza wewnątrz budynku i oddawaniu jej, gdy
powietrze jest zbyt suche. Zapobiega to zawilgoceniu ścian, rozwojowi
pleśni i grzybów oraz utrzymuje wilgotność powietrza na stałym,
optymalnym dla człowieka poziomie.
Akumulacja ciepła czyli gromadzenie ciepła – dzięki odpowiedniej grubości i masywności ściany jednowarstwowe
gromadzą i oddają ciepło w zależności od temperatury wewnątrz i na
zewnątrz budynku, utrzymując ją na stałym poziomie. Proces ten zachodzi
zarówno w cyklu dobowym, jak i rocznym. Zimą zabezpiecza przed
gwałtownym wychłodzeniem, a latem jego nadmiernym przegrzaniem.

Szczelne i ciepłe: Budynki ze ścianami jednowarstwowymi z cegły ceramicznej są całkowicie
wiatroszczelne. Ciepłe połączenie cegieł na pióro i wpust przypomina
zamek błyskawiczny. Układ zazębiających się wpustów i wypustów na
powierzchniach bocznych cegieł zapewnia pewne połączenie ze sobą
elementów w murze. Energia grzewcza w żadnym wypadku nie jest
„wywiewana” z budynku przez szczeliny lub szpary. Ściana jednowarstwowa
jest szczelna i ciepła. Przy czym ściany te działają niczym naturalne
klimatyzatory. Wahania temperatur i wilgotności równoważone są przez
przyjmowanie lub oddawanie ciepła i pary wodnej.

Ekonomiczność: Cegły ceramiczne to ekonomiczny system budowy
domu. Wybór materiału
na ściany jedynie w niewielkim stopniu wpływa na całkowity koszt budowy
domu, ma natomiast decydujące znaczenie dla jego jakości
i bezpieczeństwa. Udział kosztów ścian zewnętrznych (włącznie
z kosztami robocizny) wynosi zaledwie kilka % w całych kosztach
związanych z budową. Jednowarstwowy mur z cegły wymaga tylko
niewielkich kosztów utrzymania. Wysoka izolacyjność cieplna to
oszczędność kosztów energii. Trwałość oraz wysoka wartości odsprzedaży
czynią z budynku zbudowanego z cegły bezpieczną inwestycję na pokolenia.

Ekologia: Cegły ceramiczne powstają z czterech “żywiołów”: ziemi, wody, ognia
i powietrza. Są naturalne i zapewniają zdrowy mikroklimat w mieszkaniu.
Najnowocześniejsze technologie produkcji zapewniają jednocześnie wysoki
poziom ochrony środowiska naturalnego. Cegły wykazują dużą zdolność do
ponownego wykorzystania – mineralne materiały budowlane, jak cegły,
dają się bez problemu wykorzystać jako materiał wtórny, np. jako
dodatek przy produkcji nowych cegieł, jako podbudowa przy budowie dróg
czy jako mączka na kortach tenisowych.

Na podst. mat. Wienerberger

Montaż kabiny prysznicowej

Redakcja — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Montaż pentagonalnej kabiny prysznicowej

Kabina ta jest wykonana z profili aluminiowych malowanych proszkowo wyłącznie na kolor biały. Ścianki wypełnione są przezroczystym szkłem hartowanym o grubości 6 mm. Drzwi kabiny przesuwają się na kółeczkach, które dzięki zastosowanej regulacji, umożliwiają precyzyjne ich wypoziomowanie. Otwieranie i zamykanie jest bardzo lekkie i ciche. Regulacja na profilach ściennych umożliwia niwelowanie krzywizn ścian łazienki. Jednoelementowe profile kabiny gwarantują stabilność jej konstrukcji, a dopasowane detale decydują o jej estetycznym wyglądzie.

Kabina ma wysokość 190 cm. Po otwarciu jednoskrzydłowych drzwi wejście ma szerokość 43,5 cm – wystarczające aby wchodzenie i wychodzenie z kabiny było bardzo wygodne. Przy połączeniu kabiny z brodzikiem oraz na profilach ściennych znajdują się uszczelki, które zapobiegają przedostawaniu się wody w trakcie kąpieli. Na drzwiach znajduje się uszczelka magnetyczna – do jej prawidłowego działania potrzebne jest dokładne wypoziomowanie posadowienia kabiny.

Pentagonalny kształt kabiny wymusza montaż do dwóch ścianek – dlatego najczęściej montuje się ją w rogu pomieszczenia. Jednak można również dostawić jedną, a nawet dwie ścianki, np. z luksferów – wtedy kabinę możemy ustawić w dowolnym miejscu, pod warunkiem zapewnienia dopływu i odpływu wody. Producent udziela na kabinę gwarancji na okres 5 lat.

Montaż najlepiej polecić ekipie z Autoryzowanego Zakładu Serwisowego. Reprezentują oni wysoki poziom usługi, co w branży wykonawstwa jest rzadkością. Montaż kabiny trwał 4 godziny.

Plan salonu łazienkowego i ustawienia elementów wyposażenia

1. Do montażu brodzika używamy przykręcanych do ściany uchwytów, dostarczanych w komplecie.

2. Uchwyt przykręcony do ściany z pustaków szklanych – połączenie dodatkowo wzmacniamy silikonem.

3. Montujemy nóżki do brodzika. Brodzik zapakowany jest w karton. Nóżki i obudowę należy zamówić dodatkowo.

4. Na dnie brodzika, od strony zewnętrznej, znajdują się punkty, do których dokręcamy stelaż z nóżkami.

5. Przykręcamy plastykowe zaczepy montażowe – służą one do montażu obudowy brodzika.

6. Przykręcanie ramy do brodzika. To tutaj najczęściej popełniają błąd osoby samodzielnie montujące brodzik – użyty wkręt o niewłaściwej długości przebije nam ściankę brodzika na wylot.

7. Brodzik należy wypoziomować – jego wnętrze jest tak ukształtowane,

8. …aby woda spływała w kierunku odpływu.

9. Nóżki przykręcone – ekipa sprawdza dopasowanie obudowy.

10. Rozpoczynamy montaż odpływu – należy dokupić go oddzielnie, nie wchodzi bowiem w skład kompletu montażowego.

11. Od strony spodniej nakładamy silikon na połączenie odpływu z brodzikiem…

12. …następnie przykręcamy od spodu plastykową część odpływu.

13. Nakładamy silikon na powierzchnię styku brodzika ze ścianami.

14. Dostawiamy brodzik do ścian – na połączeniu nie powinny wystąpić żadne nieuszczelnione szczeliny. W przeciwnym wypadku woda będzie spływać po ścianie pod spód brodzika.

15. Dostawiamy obudowę i brodzik gotowy – jego użytkowanie może być rozpoczęte po 24 godzinach, aby silikon trwale związał z powierzchnią.

16. Przed montażem kabiny okazało się, że musimy porobić nacięcia w wypukłych listwach dekorów – po to, aby uszczelka ściśle przylega do ściany.

17. Wiercimy otwory pod kołki montażowe.

18. Mocowanie listwy do ściany to prosta sprawa.

19. Kontrola poprawności montażu i mocowanie kołków na dole listwy.

20. Montowanie ramy kabiny wykonuje się osobno.

21. Skręcamy całość i mocujemy szybę w konstrukcji.

22. Gotowy element przenosimy nad brodzik i tam przeprowadzamy dalszy montaż.

23. Listwa posiada uszczelkę chroniącą przed wodą.

24. Uchwyt mocowany jest do drzwi i znajduje się po obu ich stronach.

25. Silikonowanie miejsca styku dwóch uszczelek – aby zapobiec przedostawaniu się wody w trakcie kąpieli.

Tekst i zdjęcia: "Przewodnik Budowlany".

Siarkobeton

weka — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Zdzisław Dyląg

Przygotowywany na gorąco beton z kruszywa mineralnego i spoiwa siarkowego, charakteryzujący się odpornością na agresywne czynniki korodujące.
Stosowany w USA (norma dotycząca spoiwa z 1990 r.), Kanadzie, Danii i Indiach. W Europie (Dania, Austria) próby na przełomie lat 1980-90. W Polsce pierwsze próby w latach 1996-98 w Gdańsku i równocześnie w Bielsku-Białej. Problem stanowiło spoiwo siarkowe, zbyt drogie w przypadku importowania z USA. W Bielsku-Białej uzyskano dobre spoiwo (patent RP P 326 569), o istotnej wartości skurczu objętościowego po skrzepnięciu wynoszącej ok. 0,1-0,3% podczas gdy spoiwo amerykańskie ma skurcz 2,5-3,0% (przy skurczu samej siarki ok. 12%).

Surowce
Wagowo orientacyjny skład wynosi: ok. 80% żwiru kwarcowego 0-16 mm i gęstości ok. 980 kg/m 3, ok. 12% mączki kwarcowej o gęstości 300 kg/m 3, oraz ok. 8% spoiwa siarkowego (ilości graniczne 7-15), w postaci siarki modyfikowanej 5% mieszaniny styrenu i węglowodorów olefinowych (etylenowych). W przypadku stosowania zbrojenia stalowego zalecane jest używanie kruszywa zasadowego (wapień, dolomit, porfir) zamiast kwarcowego.

Wytwarzanie
Do mieszanki kruszywa ogrzanej do temperatury 135-140 !C dodaje się spoiwo i miesza, najlepiej w atmosferze dwutlenku węgla, ok. 1/2 h. przy temperaturze nie niższej od 135stC. Taką masę wylewa się albo do poddawanych wibracji form – prefabrykaty, albo na poziome podłoże posadzki. Czas oczekiwania na oddanie do eksploatacji 24 h.

Zastosowania
Budownictwo przemysłowe – elementy wsporcze konstrukcji urządzeń i instalacji w przemyśle chemicznym i we wszystkich agresywnych środowiskach korozyjnych. Są to: zbiorniki do składowania odpadów silnie toksycznych i promieniotwórczych, rurociągi, elementy rur do transportu ciekłych mediów o właściwościach korozyjnych. Posadzki bezspoinowe, m.in. w galwanizerniach i elektrolizerniach. Nawierzchnie dróg o bardzo dużym ruchu samochodowym (skrzyżowania i rozjazdy). Nawierzchnie drogowe i kolejowe (podkłady) w warunkach wiecznej zmarzliny. Ławy fundamentowe. Umocnienia brzegów morskich i podwodne konstrukcje. Siarkobeton znalazł już zastosowanie m.in. w 1997 r. w kanadyjskiej instalacji przemysłowej, utylizującej odpady azbestowe i wytwarzającej nietoksyczne elementy galanterii budowlanej (spoiwo siarkowe wnika w wewnętrzną strukturę włókien azbestowych, dzięki czemu eliminuje jego szkodliwe działanie).

Właściwości
Graniczne wartości istotnych parametrów siarkobetonu są następujące:

Wytrzymałość na ściskanie 30-85 MPa,

Wytrzymałość na zginanie 4,5-12 MPa,

Wytrzymałość na rozciąganie 5,3-7,9 MPa,

Gęstość 600-1500 kg/m 3,

Współczynnik rozszerzalności liniowej (13-15)10 -6 !C -1,

Nasiąkliwość (max) 0,1%

Współczynnik sprężystości podłużnej (21-42)10 3 MPa,

Współczynnik przewodzenia ciepła 0,37 W/mK,

Temperatura użytkowania (zalecana) -50 – +110 !C.

Zalety
Najistotniejsze z nich mają charakter antykorozyjny i antyradiacyjny. Należy tu wymienić:

odporność na działanie roztworów kwasów organicznych, nieorganicznych, alkaliów oraz roztworów soli (w temperaturze użytkowania siarkobetonu),

odporność na działanie mgły solnej, wody morskiej oraz na korozję biologiczną z wyjątkiem niektórych bakterii gnilnych, działających w silnie kwaśnym środowisku (pH 2-2),

odporność na działanie promieniowania radiacyjnego, energetycznego (X, g), korpuskularnego ?a, b) oraz neutronowego nawet w wysokich dawkach ekspozycyjnych,

stosunkowo wysoka wytrzymałość,

możliwość produkcji z surowców krajowych.

Literatura
FARAŃSKI R. J.: Tworzywa siarkobetonowe. Materiały Budowlane nr 6/1999, s. 78, 132.
WEP PWN, Warszawa 1962-1970.

Płyty chodnikowe z betonu

weka — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Dietmar Klausen – Tłumaczył Bronisław Bartkiewicz

Prefabrykowane, głównie o kształcie kwadratowym płyty z betonu (o stosunku długości do grubości L/D > 4), stosowane do utwardzania powierzchni ścieżek dla pieszych i ścieżek rowerowych lub placów. Stosowane również jako materiał na podłogi w zakładach rzemieślniczych i przemysłowych.

Cechy charakterystyczne

Konstrukcja płyty jedno lub dwuwarstwowa. Przy dwóch warstwach warstwa powierzchniowa na podkładzie musi mieć grubość min. 10 mm.

Wytwarzane z cementu, składników mineralnych i ewentualnie dodatków uszlachetniających.

Wielkość płytek może być zmienna. Grubość płytek dobiera się zależnie od ich wielkości, miejsca ich ułożenia i rodzaju podłoża, na jakim będą układane.

Zwyczajowo stosuje się następujące grubości płytek: – dla chodników (tylko ruch pieszy) – 4 do 6 cm, – dla stref ruchu pieszego (ale nie jest wykluczony również ruch samochodów osobowych) – 6 do 8 cm, – dla stref ruchu pieszego z możliwością przejazdu samochodów dostawczych – 8 do 10 cm.

Preferowane wymiary to: 30 x 30 x 4 cm; 35 x 35 x 5 cm; 40 x 40 x 5 cm; 50 x 50 x 6 cm (przykłady podano na rys. 1).

Wymagania

Wrażenie optyczne: możliwości różnicowania formy wyrobu przez fabryczną obróbkę powierzchni (np. wymywanie, szlifowanie) i zróżnicowanie barwy przez dodatek pigmentów lub składników rozjaśniających i przyciemniających.

Równość powierzchni, bezpieczeństwo przechodniów i odpowiednią chropowatość osiąga się przez fachowe ułożenie.

Trwałość i odporność na zginanie średnio powyżej 6 N/mm 2 oraz odporność na niskie temperatury i chemicznie agresywne wody roztopowe powinna być podana dla każdego wyrobu.

Wskazówki praktyczne
Nie zaleca się utwardzania powierzchni, po której mogą poruszać się samochody z użyciem płyt chodnikowych.

Istnieje niebezpieczeństwo, że płyty układane na podłożu uszczelnionym zaprawą będą się odspajały od tego podłoża w wyniku zmian pogody (mróz). Namywane ziarna piasku lub żwiru mogą gromadzić się lokalnie prowadząc do łamania obluzowanych płytek pod ciężarem pojazdów.

Układane bezpośrednio na podłożu piaskowym "nawierzchnia brukowa lub płyty z kamienia naturalnego" (np. 15 x 30 x 8 cm) gwarantują większe bezpieczeństwo na wypadek ewentualnego występowania obciążenia komunikacyjnego. Podobne stwierdzenie odnosi się również do płyt, w których ok. 2-centymetrowej grubości płyty z kamienia naturalnego są związane trwale z dowolnej grubości podkładem betonowym.

Wytyczne w zakresie układania

Należy przestrzegać zasady, aby podkład miał wymaganą wysokość, płaską powierzchnię i odpowiednią nośność, jednorodny skład i dobre zagęszczenie warstwy mrozoodpornej.

Podłoże powinno mieć jednakową grubość i być wstępnie zagęszczone.

Grubość podsypki w stanie zagęszczonym powinna wynosić 3 do 5 cm (przewidzieć nadmiar ok. 1,5 cm na wyrównanie nierówności przy zagęszczaniu w wyniku ubijania).

Szerokość odstępów 3 – 5 mm (przy odstępach mniejszych niż 3 mm powstaje niebezpieczeństwo odłupywania płytek przy obciążeniu i trudności przy ponownym uszczelnieniu uszkodzonych powierzchni; przy szerokości odstępów powyżej 5 mm – niebezpieczeństwo wykruszania się lub wymywania spoiwa).

Szczeliny wypełnić ostrym piaskiem; przy zalewaniu zaprawą przewidzieć szczeliny dylatacyjne w odstępach co 5 do 8 m.

Poprzeczne nachylenie powierzchni płyt w przypadku chodników powinno wynosić ok. najmniej 2%.

Zasady układania i mocowania płyt chodnikowych pokazano na szkicu.
Literatura
DIN 485. Płyty chodnikowe z betonu.
E DIN EN 1339. Płyty nawierzchniowe z betonu (projekt).

Ekologia

weka — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Zdzisław Dyląg

To, że techniczna aktywność człowieka ma wpływ na przyrodę, nie jest odkryciem pierwszego dwudziestolecia XX w. Tego rodzaju spostrzeżenia miały miejsce nawet w starożytnej Grecji i Rzymie. Już w okresie Średniowiecza i Renesansu zdarzały się zakazy, mające na celu ochronę tego, co dziś nazywamy środowiskiem.

Nazwa ekologia dla jednej z gałęzi nauk biologicznych została wprowadzona w 1869 r. przez Ernesta Haeckla. Jej źródłosłowem są greckie wyrazy oikos (dom, środowisko) i logos (słowo, nauka) i zdefiniowana jako "badanie oddziaływań pomiędzy organizmami a ich otoczeniem-środowiskiem, zarówno ożywionym jak i nieożywionym". Była to definicja bardzo pojemna obejmująca zakres badań wielu dyscyplin naukowych. W związku z tym z biegiem czasu kolejne nazwy i definicje bardziej precyzyjnie określały powstające w tej dziedzinie obszary zainteresowań. Można tu przytoczyć następujące przykłady: "nauka badająca rośliny i zwierzęta pod względem ich zwyczajów i relacji ze środowiskiem"; "nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody"; "nauka o liczebności i rozmieszczeniu organizmów"; "ekologia populacji" (demekologia) zajmująca się badaniem zależności między osobnikami tego samego gatunku; natomiast oddziaływania różnych gatunków zamieszkujących to samo środowisko bada "ekologia biocenozy" (biocenologia); "ekologia behawioralna" zajmuje się głównie socjalnymi i zbiorowymi zachowaniami osobników jako mającymi zasadniczy wpływ na nasze przeżycie oraz sukces rozrodczy; "ekologia ewolucyjna" próbuje wyjaśnić w jaki sposób proces doboru naturalnego kształtuje organizmy tworzące wielogatunkowe zgrupowania korzystające ze wspólnej puli zasobów środowiska".

Ekologię można podzielić (ogólnie) na 3 dziedziny:
1) autekologia (in. autoekologia), nauka o wymaganiach poszczególnych organizmów względem poszczególnych czynników ekologicznych,
2) synekologia, badanie wzajemnych relacji grup organizmów,
3) badanie ekosystemów.

Spośród bardziej szerokich definicji terminu ekologia można przytoczyć następujące:

"dziedzina biologii badająca wzajemne stosunki między organizmami a otaczającym je środowiskiem";

"dziedzina biologii badająca organizmy w ich środowiskach, populacje zwierzęce i roślinne oraz różnego typu zespoły organizmów, ich strukturę, funkcjonowanie, zmienności i wzajemne zależności";

"nauka zajmująca się relacjami istot żyjących między sobą i ich otoczeniem".

W miarę rozwoju ekologii bywają rozróżniane jeszcze bardziej wyspecjalizowane jej gałęzie:

ekologia środowiskowa (sozologia),

ekologia gatunku (autekologia),

ekologia człowieka (jedna z najnowszych – wpływ na człowieka czynników środowiska, a także zdolności adaptacyjne jego organizmu),

ekologia społeczna (przestrzennego układu ludności i instytucji),

ekologia morza (oceanologia),

ekologia wód śródlądowych (limnologia),

ekologia lądów (epeirologia),

agroekologia (w rolnictwie),

paleoekologia (dot. czasów minionych),

ekologia drobnoustrojów.

Dla podkreślenia praktycznego znaczenia działalności proekologicznej bywa używany termin ekologia stosowana. Pojawił się nawet samodzielny nurt filozoficzny nazwany ekofilozofią, który zajmuje się ekologią z filozoficznego punktu widzenia. Nową dziedziną jest inżynieria ekologiczna, określana jako działalność naukowa i techniczna, dostosowująca oraz tworząca warunki niezbędne do życia człowieka, roślin i zwierząt. Następnie – ekocybernetyka (cybernetyka ekologiczna) zajmująca się modelowaniem systemów ekologicznych. Powstaje etyka ekologii, ponieważ bez motywacji etycznej współczesny człowiek nie zechce zrozumieć problemów ekologii i im sprostać. Nawet z dwóch programów ONZ dotyczących prokreacji, jeden jest oceniany jako pro- a drugi jako anty-ekologiczny. Próba usystematyzowania i przedstawienia powiązań różnych gałęzi ekologii pokazana jest na rysunku 1.

Przykładem ekologii bezpośrednio związanej z budownictwem jest ekologia akustyczna, zajmująca się dźwiękowym otoczeniem człowieka.

Pierwszym jej zadaniem jest walka o prawo człowieka do ciszy.

Drugie istotne zadanie to ochrona terenów (również kreowanie miejsc) wypełnionych dźwiękami natury.

Wreszcie trzecie – polega na propagowaniu ekologicznego akustycznego wzornictwa przemysłowego (coraz cichszego sprzętu gospodarstwa domowego i narzędzi) oraz muzykoterapii itp.

Główną zasadą ekologii jest jedność organizmu ze środowiskiem. W dzisiejszej postaci jest nauką młodą wywodzącą się z wielu różnych dyscyplin biologicznych. Z upływem czasu rośnie świadomość ekologiczna wielu środowisk. Podobnie jak problem konsumizmu, niepokój budzi ściśle z nim związana kwestia ekologiczna rozumiana łącznie jako zagrożenie i ochrona środowiska. Znaczący rozwój ekologii przypada na drugą połowę XX w. (a liczby dotyczących jej publikacji – na koniec XX w.) i jest wynikiem m.in. gwałtownego pogorszenia się w tym czasie stanu środowiska człowieka. W związku z tym termin ekologia niecałkiem słusznie traktowany jest ostatnio jako synonim ochrony środowiska. Tymczasem dla specjalistów ochrony i kształtowania środowiska ekologia jako nauka podstawowa powinna być tym czym np. fizyka dla inżynierów. Znajomość praw fizyki jest niezbędna przy budowie domów, mostów i dróg, a znajomość praw ekologii – przy restauracji zdegradowanego środowiska oraz ochronie i kształtowaniu naturalnego otoczenia człowieka.

Współczesnym "Manifestem ekologicznym" można nazwać Klagenfurcką deklarację efektywności, ogłoszoną w Austrii 31.07.1999 r., której zasadnicze fragmenty przytoczymy:

Ekoefektywność rozwiązuje problemy. Ekologiczny stan świata wymaga zmniejszenia zużycia zasobów naturalnych o co najmniej połowę. Jednocześnie podwoją się oczekiwania co do jakości życia. Czterokrotny wzrost wydajności zasobów mógłby wypełnić lukę między ekologicznie koniecznym a ekonomicznie możliwym.

Inżynierowie i menedżerowie przemysłowi są zobowiązani sięgnąć do licznych i fascynujących możliwości ekoefektywności. Inwestorzy, banki i politycy stoją przed zadaniem zapoznania się z nową falą technicznego postępu i przyczynienia się do jej wdrażania.

Użytkownicy, dziennikarze i znowu politycy powinni wnieść swój wkład w tworzenie odpowiedniego rynku, upowszechnienie problematyki wzrostu ogólnej akceptacji dla nowych technik.

Gospodarka i polityka powinny współdziałać na arenie krajowej jak i międzynarodowej w korygowaniu i stwarzaniu nowych ram dla rentowności na szeroką skalę, nowych technologii ekoefektywności, grających decydującą rolę w zdrowiu ekologicznym jak i socjalnym. Subwencjonowanie zużywania zasobów naturalnych musi się skończyć. Użytkowanie natury musi mieć swoją cenę czy to w formie negocjowanych licencji czy też ekologicznie zorientowanego podatku. Tylko ekoefektywne produkty i usługi są w stanie zabezpieczyć trwałe miejsca pracy i zapewnić dobrobyt. Ekoefektywność wskazuje drogę do zrównoważonej przyszłości. Celem długoplanowym jest utrzymanie tego kierunku. …

Dla dobra środowiska ekologia postuluje m.in. zasady zrównoważonego rozwoju. Pojęcie zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do budownictwa ma bardzo szeroki zakres, dotyczy bowiem nie tylko wpływu samych obiektów budowlanych na środowisko naturalne, lecz także elementów, z których powstaje dany obiekt. Dotyczy również całych układów urbanistycznych i komunikacyjnych, których rozwiązanie decyduje zarówno o jakości środowiska człowieka, jak i środowiska naturalnego. Rozwój zrównoważony w skali globu może zapewnić tylko "wielka polityka". Od niej zależy: opanowanie dziur ozonowych, efektu cieplarnianego, skażenia mórz i wielkich rzek, skażeń powietrza i gleby, odwrócenie procesów stepowienia.

Do podstawowej terminologii ekologicznej należą określenia o zwyczajowo przyjętym znaczeniu potocznym:

eko - jako pierwszy człon wyrazów złożonych wskazuje na ich znaczeniowy związek ze środowiskiem naturalnym,

ekoklimat - całość czynników klimatycznych w określonym obszarze, działających na organizmy i ich środowisko,

ekologiczny - nie niszczący środowiska, nie zakłócający jego równowagi, przyjazny (nieszkodliwy) dla człowieka, mający na celu ochronę środowiska (recykling, "czyste" technologie, energooszczędność wytwarzania i eksploatacji itp.),

ekologizm - ruch prowadzący do respektowania równowagi naturalnej, protegowania otoczenia przeciwko szkodliwości społeczeństwa przemysłowego,

ekosystem - wycinek biosfery (strefy organizmów żywych) stanowiący funkcjonalną całość, w której zachodzi wymiana między organizmami żywymi (biocenoza) a środowiskiem nieożywionym (biotop) powiązanymi ze sobą procesami przepływu energii i obiegu materii,

ekosfera - strefa wokół gwiazdy, w której istnieją warunki życia opartego na białku,

ekologizacja odpadów - bezpieczne zagospodarowywanie wszelkiego rodzaju odpadów (recykling),

ekorozwój - rozwój gospodarczy i bytowy człowieka tak ograniczony, aby nie naruszał równowago ekologicznej środowiska naturalnego.

Zastosowania
Należy zauważyć, że obiekty budowlane (budynki, drogi, mosty, zapory, tunele) są najbardziej praco- i energochłonnymi wytworami ludzkiej działalności i "żyją" (oddziaływując źle lub dobrze) dłużej niż inne. Konieczność zachowania równowagi pomiędzy stopniem odnawialności zasobów naturalnych a ich zużyciem przez człowieka jest jednym z podstawowych nakazów w całej gospodarce – w tym również w budownictwie, które jest jednym z głównych eksploatatorów środowiska naturalnego. Ograniczając się do budownictwa i urbanistyki w dziedzinie realizowania zrównoważonego (ekologicznego) rozwoju należy wymienić sprawy:

materiałowo-konstrukcyjne,

trwałości i długości "życia" technicznego elementów budowlanych,

oceny stopnia zagrożenia środowiska naturalnego i mieszkalnego w ciągu całego cyklu "życia" obiektu czy wyrobów,

metod obniżenia niekorzystnego wpływu procesu budowlanego, materiałów budowlanych oraz eksploatacji obiektów na środowisko naturalne i mieszkalne, jak również kontroli tych wpływów,

aspektów ekonomicznych związanych z wdrożeniem zasad zrównoważonego rozwoju w budownictwie,

kształtowania środowisk przyrodniczych na terenach zurbanizowanych,

specjalnych inwestycji inżynierskich mogących przyczynić się do ograniczenia degradacji głównych składników środowiska (powietrza i gleby) – tzw. budownictwo ochrony środowiska (inżynieria ekologiczna). Przykładami z ekologii akustycznej są osłony akustyczne wzdłuż autostrad, lokalizacje lotnisk, tras przelotów i dróg szybkiego ruchu z dala od terenów mieszkalnych, normy dotyczące hałasu w budownictwie i urbanistyce, oraz – badania wpływu głośności i rodzaju dźwięku na zdrowie człowieka. Drobniejszym przykładem może być wykorzystywanie w budownictwie pyłów krzemionkowych. Swoistym paradoksem w budownictwie jest to, że w pewnych sytuacjach skrócenie czasu eksploatacji obiektu budowlanego wskutek świadomego ograniczenia jego trwałości, lub decyzji o wcześniejszej likwidacji, będzie korzystne z ekologicznego punktu widzenia ze względu na możliwość zastosowania nowszych rozwiązań materiałowo-konstrukcyjno-architektoniczno-urbanistycznych. Podobnie – decyzje dotyczące ze wszech miar pożądanego zadrzewienia osiedla, podjęte bez współpracy ekologa z geotechnikiem mogą w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do awarii fundamentów i uszkodzenia budowli. Istotna rola w kształtowaniu wpływu budownictwa na środowisko przypada administracji państwowej i samorządowej, korzystającej z istniejącego w tej dziedzinie prawodawstwa. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest instytucją należącą do najważniejszych spośród tych, które wspierają realizację polskiej polityki ekologicznej. Jest instrumentem gromadzenia środków finansowych pochodzących z opłat i kar ekologicznych, a także gwarancja efektywnego ich wydatkowania na cele związane z ochroną środowiska. Stymulując realizację inwestycji służących ochronie środowiska i gospodarce wodnej, przyczynia się równocześnie do gospodarczego rozwoju kraju przez inspirowanie popytu na nowoczesne technologie i urządzenia.

Literatura
BANASZAK J., WIŚNIEWSKI H.: Podstawy ekologii. Wyd. Uczeln. WSP, Bydgoszcz 1999, ss. 630
BEGEMANN W., SCHIECHTL H.M.: Inżynieria ekologiczna w budownictwie wodnym i ziemnym. Arkady, Warszawa 1999, ss. 199
BORYS T. red. pr. zb.: Wskaźniki ekorozwoju. Wyd. Ekonomia i Środowisko, Białystok 1999, ss. 275
BRYTANICA. Edycja Polska. Kurposz, Poznań 1997-2000
BUSZKO H.: Ekofilozofia (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 105-112
CZEMPLIK A.: Ochrona środowiska w zarządzaniu procesem budowlanym (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Inter-dyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 289-294
DODATEK do mies. ekolog.-gospodarcz. Ekoprofit nr 12/1999, ss. 39
ENGEL Z.: Ochrona środowiska przed drganiami i hałasem. PWN, Warszawa 1993, ss. 485
FRANTA A.: Ekologia a rozwój zrównoważony (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 123-132
GîRKA K., POSKROBKO B., RADECKI W.: Ochrona środowiska. Problemy społeczne, ekonomiczne i prawne, wyd. 3. Polskie Wyd. Ekonom., Warszawa 1998, ss. 325
HARASIMOWICZ S., BACIOR S.: Wpływ jakości gruntów rolnych na utratę ich wartości powodowaną budową i szkodliwym oddziaływaniem autostrady (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 237244
KOMPUTEROWY słownik języka polskiego. PWN. Warszawa 1998
KOSTUCH R.: Kształtowanie środowisk przyrodniczych na terenach zurbanizowanych (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 133-143
KUźNICKA B. red. pr. zb.: Ekologia człowieka – Historia i współczesność. Inst. Hist. Nauki PAN, Warszawa 1995, ss. 212
LE PETIT LAROUSSE. Larousse, Paris 1994
LISICKA H., MACEK I., RADECKI W.: Leksykon ochrony środowiska. Prawo i polityka. Tow. Nauk. Praw. Ochr. Środow. Wrocław 1999, ss. 239
ŁUBKOWSKA J., KOWALEWSKI W.: Zagrożenie środowiska mieszkalnego czynnikami chemicznymi (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 193-205,
McKAL K.: Koncepcja efektywnego działania proekologicznego w budownictwie na przykładzie Austrii (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 145-149
MIERZWIÁSKI A.: 1000 słów o ekologii i ochronie środowiska. Bellona, Warszawa 1991, ss.293 (stąd zaczerpnięto rysunek)
NOWA Encyklopedia Powszechna. PWN, Warszawa 1995-1999
POPULARNA Encyklopedia Powszechna. Foga, Kraków 1994-1998
RADECKI W.: Ochrona środowiska w nowym ustroju administracji publicznej. Problemy ekologii nr 4/1999, s. 115-120
RICHTLING A., SOLON J.: Ekologia krajobrazu, wyd. 3. PWN, Warszawa 1998, ss. 319
RUNKIEWICZ L.: Ograniczanie negatywnych wpływów wyrobów budowlanych na warunki środowiska (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 41-57
SAS MICUÁ A.: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych jako przejaw realizacji zadań administracji państwowej w kształtowaniu wpływu budownictwa na środowisko (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 9-12
SIEMIÁSKI M.: Fizyka zagrożeń środowiska. PWN, Warszawa 1994, ss. 224
STAWICKA-WAŁKOWSKA M.: Doświadczenia japońskie we wdrażaniu zasad zrównoważonego rozwoju w budownictwie (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 113-121
STRZAŁKO J., MOSSOR-PIETRASZEWSKA T. redaktorzy pr. zb.: Kompendium Wiedzy o ekologii. PWN, Poznań 1999, ss. 549
ŚLEZIAK Cz.: Jakie instrumenty finansowania ochrony środowiska? Ekoprofit nr 4/2000, s. 20
UMIÁSKI I: Ekologia Środowisko Przyroda. Wyd. Szkoln. i Pedag., Warszawa 1995, ss. 416
WOLSKA-KOTAÁSKA CZ.: Ekologiczna ocena wykorzystania pyłów krzemionkowych w budownictwie (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 253-260
WIATR I.: Inżynieria ekologiczna. Polskie Tow. Inż. Ekol., Warszawa-Lublin 1955, ss. 185
WIERZCHOWSKI W., SZAFRANKO E.: Rola uczestników procesu inwestycyjnego w ochronie środowiska (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 33-40
ZAŁUSKI J.: Zadania administracji samorządowej w kształtowaniu wpływu budownictwa na ochronę środowiska (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 25-32
ŻELAZNY H.: Pole zadań budownictwa w ochronie środowiska poprzez realizację specjalistycznych inwestycji (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 167-174

Klasyfikacja szkodliwości środków ochrony drewna

weka — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

H. Martin Illner – Tłumaczył Bronisław Bartkiewicz

Norma DIN 68 800-3 wprowadza system klasyfikacji chemicznych środków ochrony drewna, którego podstawą jest podział na pięć klas szkodliwości dla organizmu ludzkiego.

Drewno i nośne albo usztywniające elementy budowlane zostały przyporządkowane do następujących pięciu klas:

Klasa szkodliwości 0

Występuje wtedy, gdy w obszarze Klasy szkodliwości 1 stosuje się drewno twarde barwione z mniejszym niż 10-procentowy udziałem drewna miękkiego, w pomieszczeniach o klimacie wewnętrznym normalnym, lub w pomieszczeniach porównywalnych, jeśli wspomniane elementy budowlane są pokryte całkowicie i szczelnie preparatem insektobójczym lub w pomieszczeniach, gdzie preparaty te są tak często stosowane, że mogą one być kontrolowane.

Występuje w obszarze Klasy szkodliwości 2, jeżeli do elementów nie zawierających drewna miękkiego zastosowano klasy odporności 1, 2 lub 3.

Występuje w obszarze Klasy szkodliwości 3, jeżeli do elementów nie zawierających drewna miękkiego zastosowano klasy odporności 1 lub 2.

Występuje w obszarze Klasy szkodliwości 4, jeżeli do elementów nie zawierających drewna miękkiego zastosowano klasę odporności 1.

Klasa szkodliwości 1

Odnosi się do wewnętrznych elementów budowlanych w pomieszczeniach o średniej wilgotności względnej powietrza poniżej 70 % i elementów podobnie narażonych. Dodatkowo należy udowodnić, że wilgotność drewna jest trwale niższa od 20 %.

Klasa szkodliwości 2

Odnosi się do wewnętrznych elementów budowlanych w pomieszczeniach o średniej wilgotności względnej powietrza poniżej 70 % i elementów podobnie narażonych, wewnętrznych elementów budowlanych w strefie mokrej (z wyjątkiem stref bezpośrednio zraszanych wodą) i elementów zewnętrznych, ale nie narażonych bezpośrednio na wpływy pogody.

Klasa szkodliwości 3

Odnosi się do wewnętrznych elementów budowlanych w pomieszczeniach mokrych, położonych w strefach bezpośrednio zraszanych wodą i elementów zewnętrznych narażonych na bezpośredni wpływ pogody, ale bez stałego kontaktu z ziemią i wodą.

Klasa szkodliwości 4

Odnosi się do elementów drewnianych narażonych na stały kontakt z ziemią lub wodą słodką, także do elementów w osłonach.

Występuje również wtedy, gdy osady zanieczyszczeń wypełniają rysy i szczeliny.
W ramach omówienia klasy szkodliwości 0 znajduje się dodatkowy akapit zatytułowany "Niezbędna konieczność". W ten sposób nazwano wymaganie, aby zastosowanie chemicznych środków ochrony drewna ograniczyć tylko do tych przypadków, kiedy jest ono rzeczywiście niezbędne. Wielokrotnie, szczególnie w przypadku zleceniodawców prywatnych, niezbędna jest poszerzona interpretacja tej klasy szkodliwości 0. Jednakże, z powodu możliwych roszczeń gwarancyjnych, zastosowanie się do tego punktu powinno odbywać się ściśle w zgodzie z pozostałymi postanowieniami normy.

Klasy szkodliwości 0 i 1 różnią się niewiele. Ponieważ jednak drewniane elementy budowlane muszą być albo zabezpieczone ze wszystkich stron, albo dostępne dla kontroli, powstaje tu wcześniejsze ryzyko ataku insektów. A zatem zapobiegawcza chemiczna ochrona przed insektami jest raczej konieczna (Wskaźnik ryzyka Iv).

Zaliczenie do klasy szkodliwości 2 narzuca dodatkowo konieczność ochrony drewna przed grzybem, gdyż z powodu podwyższonej wilgotności otoczenia i powietrza występuje znacznie wyższa wilgotność drewna, co nie pozwala wykluczyć ataku grzyba (Wskaźnik ryzyka P).

Klasa szkodliwości 3 obejmuje dodatkowo bezpośrednie zagrożenie wodą przez natrysk i narażenie na zmiany pogody (Wskaźnik ryzyka W).

Klasa szkodliwości 4 występuje wtedy, gdy drewno jest stale wilgotne lub mokre. Występuje nasilone narażenie na butwienie w przypadku osadów zanieczyszczeń lub kontaktu z ziemią (Wskaźnik ryzyka E).

Literatura
PN-65-D-01006. Ochrona drewna. Klasyfikacja i terminologia.
Środek biochronny. Aprobaty techniczne nr 2715/97-AT-15 Instytutu Techniki Budowlanej. Katalog 1998, Warszawa.
Środek grzybobójczy. Aprobaty techniczne (6 aprobat) Instytutu Techniki Budowlanej. Katalog 1998, Warszawa.
DIN 68 800-3. Holzschutz im Hochbau; Vorbuegender chemischer Schutz von Vollholz (Ochrona drewna w budownictwie; zapobiegawcza chemiczna ochrona drewna konstrukcyjnego).

Substancje szkodliwe, pojęcia stężeń granicznych

weka — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Horst Wild
Tłumaczył Andrzej Machalski

Substancje szkodliwe są to istniejące w środowisku lub do niego wprowadzone substancje o szkodliwym działaniu na człowieka, zwierzęta, rośliny i/lub dobra materialne. W celu ochrony zdrowia, ustalono graniczne stężenia, oznaczające za każdym razem tolerowane maksymalne koncentracje lub ilości niebezpiecznych substancji, przy których – według obecnego stanu wiedzy – nie przewiduje się jeszcze zagrożenia dla zdrowia osób wystawionych na ich działanie. Te wartości graniczne są z reguły ustalane przez specjalne komisje, na bieżąco sprawdzane i ewentualnie zmieniane. Podstawą są częściowo wartości LD50 (śmiertelna dawka dla 50 % zwierząt doświadczalnych, jako miara toksyczności substancji) lub LC50 (śmiertelne stężenie dla 50 % zwierząt doświadczalnych, jako miara toksyczności substancji), jak również inne eksperymentalnie wyznaczone dane, studia epidemiologiczne lub rozważania teoretyczne.

Zasadniczo obowiązują różne wartości dla warunków życiowych powszechnie spotykanych w odnośnych dziedzinach, uwzględniające ewentualnie także szczególne grupy ryzyka (np. małe dzieci), lecz nie uwzględniające indywidualnej nadwrażliwości (np. alergie).

Tolerowane ilości są tym mniejsze, im materiał jest oceniany jako bardziej niebezpieczny oraz im dłuższe jest możliwe utrzymywanie się kontaktu z nim. Dlatego na przykład wartość MRK jest wyraźnie mniejsza od wartości MAK.

Podczas gdy pierwotnie w Niemczech istniała jedynie wartość MAK, to w ostatnich latach wprowadzono liczne nowe pojęcia wartości granicznych. Ponieważ również budownictwo, w związku z wzrastającym znaczeniem ekologicznych metod budowania i materiałów budowlanych, jest konfrontowane z tymi pojęciami wartości granicznych, poniżej zostaną wyjaśnione najczęstsze pojęcia:

ADI – Acceptable daily intake (tolerowana dzienna dawka) [mg/kg wagi ciała]; ustalona przez WHO (Światową Organizację Zdrowia) dzienna ilość maksymalna, która przy pobieraniu przez całe życie nie wywołuje u człowieka żadnych ujemnych skutków ubocznych.

BAT – Biologiczna wartość tolerowana substancji używanej na miejscu pracy [mg/ml]; maksymalnie dopuszczalne stężenie czynnika roboczego, jakie nie wpływa na zdrowie człowieka.

DTA – Dawka dzienna dająca się znieść, analogicznie do ADI, ustalona wartość tolerowana.

MAK – Maksymalna koncentracja na miejscu pracy [mg/m 3 powietrza]; maksymalnie dopuszczalne stężenie substancji jako gazu, pary lub materiału unoszącego się na miejscu pracy. Przy ustalaniu wartości MAK wychodzi się z tego, że odnosi się ona do dorosłych, którzy są narażeni na działanie substancji najwyżej w ciągu czasu pracy i zawsze mają dostateczne przerwy na poprawę zdrowia.

MIK – Maksymalne stężenie imisji [mg/m 3 ], poniżej którego ludzie, zwierzęta, rośliny i dobra rzeczowe nie doznają uszczerbku.

MRK – Maksymalne stężenie w powietrzu pomieszczenia [mg/m 3 ]; maksymalnie dopuszczalne stężenie w powietrzu wewnętrznym, przy czym w przeciwieństwie do wartości MAK uwzględnia się stały pobyt wszelkich grup osób.

NOEL (NEL) – No effect level [mg/kg wagi ciała zwierząt doświadczalnych]; ilość, która przy codziennym pobieraniu przez dłuższy czas nie powoduje rozpoznawalnych zmian u zwierząt doświadczalnych.
TRK – Techniczne wskaźnikowe stężenie substancji rakotwórczej [mg/m 3 powietrza]; koncentracja, jaka na miejscu pracy według obecnego stanu techniki w miarę możliwości nie powinna być przekraczana, aby ograniczyć do minimum ryzyko zagrożenia zdrowia.

Literatura
Rozporz ądzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996 r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników narażonych na te czynniki (Dz. U. z 1996 r., nr 121, poz. 571).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 sierpnia 1997 r. w sprawie substancji chemicznych stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub życia (Dz. U. z 1997 r., nr 105, poz. 671) (załączniki nr 1 i 2 do tego rozporządzenia wydano w formie książkowej).

Recykling

weka — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Zdzisław Dyląg

Recykling (recyrkulacja) polega na przetwarzaniu zużytych materiałów (wyrobów), odpadów poprodukcyjnych i konsumpcyjnych w surowce wtórne umożliwiające wytwarzanie nowych produktów o właściwościach i przeznaczeniu podobnym do pierwotnego lub o przeznaczeniu nawet całkowicie zmienionym (w postaci np. paliw energetycznych, żużla, kompostu i biogazu), lub nawet tylko do np. kształtowania powierzchni gruntów czy ich dostosowywania do określonych potrzeb. Do głównych źródeł odpadów poprodukcyjnych należą u nas: górnictwo węglowe, wydobycie surowców mineralnych, przemysł energetyczny i hutnictwo. Z ogólnej ilości wytworzonych u nas w 1998 r. odpadów poprodukcyjnych wykorzystano ok. 70%, z tego ponad 60% dla celów przemysłowych. Recykling jest jednym z elementów ekorozwoju. Najkrócej określa się recykling jako "technologię ponownego wykorzystywania materiału" lub – "odtwarzanie surowców". Utylizacja jest jednym z jego elementów. Według niektórych autorów procesy określane obecnie krótko jako "recykling", mają już długą tradycję oraz rozpatrywane były i są po prostu jako "zagospodarowywanie odpadów" ("ekologizacja odpadów"). Recykling ma bardzo istotne znaczenie z kilku powodów. Należą do nich jego bardzo duże możliwości, zarówno ekonomiczne jak i ekologiczne:

oszczędzania wyczerpywalnych lub trudnodostępnych surowców naturalnych,

ograniczenia powstawania, usuwania i bezproduktywnego gromadzenia odpadów trudno zniszczalnych lub niezniszczalnych, a również często szkodliwych dla otoczenia,

obniżenia kosztu wyrobów nowych,

skłonienia przemysłu do wytwarzania i stosowania materiałów nadających się do odtwarzania w postaci pełnowartościowych surowców wtórnych.

Szczególne znaczenie dla ochrony środowiska naturalnego mają dwie pierwsze spośród wymienionych możliwości. Można zauważyć rozpowszechnianie się świadomości, że zagadnienia te z biegiem czasu stają się dla ludzkości "sprawą życia i śmierci".

Rozwój recyklingu dał się zauważyć dopiero pod koniec XX w. Z biegiem czasu zaczęto rozróżniać jego dziedziny i sposoby realizacji, wprowadzając takie określenia jak:

recykling materiałowy (odtwarzanie surowców),

recykling termiczny, inaczej energetyczny (przetwarzanie w surowce energetyczne dla przemysłu cementowego, energetyki zawodowej, ciepłownictwa).

Do istotnych problemów recyklingu należy: stosowanie jedynie bezpiecznych dla środowiska metod przetwarzania (utylizacji) i poszukiwanie technologii tanich (opłacalnych dla przemysłu). Cena surowca wtórnego, o zadawalającej jakości i niekomplikującego technologii produkcji, powinna być niższa od ceny materiału, który ma zastępować. W Polsce recykling jest jeszcze stosunkowo drogi. Jednak im jest ilościowo mniejszy tym bardziej kosztowny.

Zastosowania
Duży, światowy udział w recyklingu ma przemysł samochodowy (nie tylko odnośnie do 90% stosowanych w nim metali i niektórych tworzyw sztucznych, ale również i zużytych opon samochodowych przekazywanych m.in. jako paliwo energetyczne), także – przemysł papierniczy. Recykling może i powinien dotyczyć przepracowanych olejów. W budownictwie dotychczas na większą skalę recyklingowi podlegały: konstrukcje metalowe (przeróbka hutnicza), betony asfaltowe nawierzchni drogowych (zarówno lepiszcza bitumiczne jak i kruszywa naturalne), konstrukcje betonowe, kamienne i ceglane (głównie jako źródło kruszywa). W mniejszym zakresie – odpady drewna (rozdrabnianie i produkcja płyt), również zużyty PCV-polichlorek winylu (jako materiał wykładzin, folii, przewodów, a ostatnio szczególnie okien). Również zużyte wyroby z politereftalanu etylenu (PET), głównie butelki po napojach, nadają się do powtórnego przetwarzania, m.in. na włókno poliestrowe bardzo wysokiej jakości. Budownictwo też bierze udział w recyklingu zużytych opon samochodowych i in. gumowych wyrobów technicznych, wykorzystując ich granulat w połączeniu z lepiszczami bitumicznymi do betonów asfaltowych, lub w połączeniu z ciekłymi polimerami polibutadienowouretanowymi i in. dodatkami do produkcji elastycznej kostki brukowej, płyt wibroizolacyjnych, płyt perforowanych mocowanych do ciężkich płyt żelbetowych, tworzących ekrany tłumiące hałas. Przykładem stosowania w budownictwie recyklingu zużytego papieru jest wytwarzanie z makulatury gazetowej z dodatkiem soli boru (dla zabezpieczenia przed degradacją biologiczną i palnością) luźnego materiału o nazwie Ekofiber do izolacji cieplnej.

Nieco bardziej szczegółową ilustracją recyklingu w budownictwie może być renowacja drogowych nawierzchni asfaltowych. W tym przypadku recykling jest definiowany jako "ponowne wykorzystanie materiałów nawierzchni przez zerwanie ich, rozdrobnienie i wymieszanie z dodatkiem nowego kruszywa, lepiszcza lub spoiwa hydraulicznego oraz ponowne wbudowanie w nawierzchnię, mieszanie może odbywać się w otaczarce lub na drodze (in situ)". Ogólnie rozróżnia się dwie grupy ponownego wykorzystania materiałów nawierzchni (rys. 1):

"na gorąco", sfrezowany destrukt (materiał nawierzchni) jest suszony, ewentualnie uzupełniany, ogrzewany i otaczany w otaczarce, następnie układany może to być wykonywane z dowożeniem do wytwórni lub bezpośrednio na drodze,

"na zimno", z użyciem emulsji asfaltowych i asfaltu spienionego, będzie to zwykle recykling głęboki (do ok.40 cm) w 3 wariantach: – bezpośrednio na drodze (rys. 2), – bezpośrednio na drodze lecz z uzupełnianiem materiałów (rys. 3), – w przewoźnej wytwórni (rys. 4).

Do stosowania takich wysoko wydajnych sposobów, dobieranych odpowiednio do stanu nawierzchni i warunków lokalnych, konieczne są zespoły specjalnych ciężkich maszyn o bardzo dużej mocy.

Do recyklingu zalicza się również rekultywację nieużytków powstałych w wyniku odkrywkowej eksploatacji złóż, lub jeszcze szerzej – rekultywację powierzchni ziemi.

W pewnym stopniu odrębną dziedzinę stanowi recykling odpadów komunalnych, w tym również osadów ściekowych. Nieznaczna część jest wykorzystywana dla celów gospodarczych (kompost). Część osadów jest osuszana i wykorzystywana następnie energetycznie. Jest to najskuteczniejszy sposób utylizacji, jednak kosztowny, jeśli do osuszania korzysta się z konwencjonalnych paliw. Natomiast wykorzystując własności paliwowe tych osadów i innych wielkomiejskich odpadów komunalnych – można uzyskać "samoczynną" (z energetycznego punktu widzenia) utylizację odpadów. Powstaje żużel i energia elektryczna, z uzyskiwanych jej nadwyżek korzysta przemysł cementowy, energetyka zawodowa, ciepłownictwo. Na tym polega tzw. ERO (energetyczny recykling odpadów).

Literatura
AMBROŻEWICZ P.: Zwarty system zagospodarowywania odpadów. Wyd. Ekonomia i Środowisko, Białystok, 1999, ss. 297.
BONCZARZ Z., ROSCISZEWSKA M., POŚPIECH N.: Jak Feniks z popiołów. Problemy Ekologii nr 6/1999, s. 234-235.
GîRA E. :Najnowsze metody utylizacji odpadów (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf.Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10.1999, s. 181-191.
HYBEN I.: Moznosti recyklacie odpadov zo stavebnej cinnosti (w:) XI "Ekologia a budownictwo" Ogólnopolska Interdyscyplinar-na Konf. Nauk.-Techn. Bielsko-Biała 14-16.10.1999, s. 85-91.
MAGRYTA J.: Nowe zastosowanie granulatów gumowych. Materiały Budowlane nr 2/2000, s. 80-81.
MARINI P., Bonvallet J.: Nowe technologie recyklingu na zimno. Drogownictwo nr 11/1999, s. 357-361 (stąd zaczerpnięto rysunki).
PILAWSKI M.: W Systemie ERO "odpady pracują na odpady". Ekoprofit nr 3/2000, s. 39-42 (stąd zaczerpnięto rysunki).
PILAWSKI M.: "Samolikwidacja odpadów". Ekoprofit nr 4/2000, s. 38-41.
ROLLA S.: Recykling itp. Drogownictwo nr 12/1993, s. 301-302.
SZELIGA J.: Metody produkcji ciepła oparte na utylizacji przepracowanych olejów. Problemy Ekologii nr 1/1999, s. 16-19.
TOMBOROWSKA A.: Recykling odpadów komunalnych w świetle wieloletnich programów (w:) "Ekologia a budownictwo" XI Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konf.Nauk.-Techn. Bielsko-Biała, 14-16.10. 1999, s. 245-252.
WŁODARCZYK S.:Recykling nawierzchni lotniskowych z betonu asfaltowego. Drogownictwo nr 10/1995, s. 267. Ustawa z dn. 27.06.1997 r. o odpadach (Dz.U. nr 96, poz. 592).
Roozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dn. 24.12.1997 r. w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. nr 162, poz. 1135).

Schody drewniane – materiały

adam — Wed, 30 Nov -0001 00:00:00 +0000

Horst Wild – Tłumaczył Andrzej Machalski

Do wykonania schodów drewnianych są używane głównie następujące materiały:

drewno lite,

materiały drewnopochodne,

forniry.

Wskazówki praktyczne
Materiały do budowy schodów drewnianych powinny spełniać określone wymagania normowe.

Drewno lite
Drewno lite (masywne) stosowane do budowy schodów powinno odpowiadać wymaganiom norm.

Przy użyciu drewna litego można stosować następujące rodzaje drewna:

świerk,

sosna,

modrzew,

jodła.

Drewno iglaste odnośnie do wytrzymałości musi odpowiadać klasie sortowania S 13.

Drewno liściaste:

klon,

buk,

brzoza,

dąb,

jesion,

wiśnia,

orzech.

Drewno liściaste na stopnie powinno odpowiadać co najmniej klasie jakości II. Do wszystkich innych nośnych części schodów należy stosować drewno liściaste klasy jakości I.

Prefabrykowane płyty z drewna litego
Do schodów drewnianych można stosować płyty z drewna litego klejonego na styk. Wymagania jakościowe dla takich płyt są podane w normach.

Materiały drewnopochodne

Sklejka
Przy wykonywaniu schodów można stosować:

sklejkę budowlaną według DIN 68705-3,

sklejkę budowlaną bukową według DIN 68705-5.

Niedopuszczalne jest stosowanie płyt stolarskich budowlanych listwowych i listewkowych według DIN 68705-4.

Płyty wiórowe
Jeżeli stosuje się do elementów schodów płyty wiórowe, powinny one odpowiadać normie PN-97/D-97016.

Forniry
W przypadku stopni fornirowanych, grubość nawierzchni podnóżka powinna wynosić minimum 2,5 mm przy użyciu drewna twardego i minimum 5 mm przy użyciu drewna miękkiego. Na krawędziach styków grubość nawierzchni powinna wynosić minimum 6 mm dla obu rodzajów drewna.

Literatura
KOPKOWICZ E.: Ciesielstwo polskie. Arkady, Warszawa 1958.
MIELCZAREK Z.: Budownictwo drewniane. Arkady, Warszawa 1994.
Handbuch: Handwerkliche Holztreppen. Bund Deutscher Zimmermeister, Bonn. Bundesverband des holzund kunststoffverarbeitenden Handwerks, Wiesbaden. Arbeitsgemeinschaft der Fachverb-nde des Tischler-/ Schreinerhandwerks, M.nchen 1996 (Podręcznik: Schody drewniane w wykonaniu rzemieślniczym. Związek Niemieckich Mistrzów Ciesielskich).
KRńMER F.: Grundwissen des handwerklichen Holztreppenbauers (Podstawowa wiedza rzemieślnika budowniczego schodów drewnianych). Bruderverlag, Karlsruhe 1996.
PN-EN 309:1993. Płyty wiórowe. Definicja i klasyfikacja.
PN-71/B-10080. Roboty ciesielskie. Wymagania i badania przy odbiorze.
PN-89/D-94021. Tarcica iglasta sortowana metodami wytrzymałościowymi.
PN-85/D-97001. Forniry. Okleiny i obłogi. Terminologia. Wspólne wymagania i badania.
PN-83/D-97005. Sklejka. Sklejka ogólnego przeznaczenia. Wymagania.
PN-97/D-97016. Płyty wiórowe płaskoprasowane.
DIN EN 942. Holz in Tischlerarbeiten (Drewno w robotach stolarskich).
DIN 4074-1. Sortierung von Nadelholz nach der Tragf-higkeit. Nadelschnittholz (Sortowanie drewna iglastego według wytrzymałości. Tarcica iglasta).
DIN 18299 ATV. Allgemeine Regelungen f.r Bauarbeiten jeder Art (Ogólne techniczne warunki umowne dla robót budowlanych wszelkiego rodzaju).
DIN 18334 ATV. Zimmer- und Holzbauarten (Ogólne techniczne warunki umowne wykonania robót ciesielskich i konstrukcji drewnianych).
DIN 18355 ATV. Tischlerarbeiten (Ogólne techniczne warunki umowne wykonania robót stolarskich).
DIN 68365. Bauholz f.r Zimmerarbeiten. G.tebedingungen (Drewno budowlane do robót ciesielskich. Wymagania jakościowe).
DIN 68368. Laubschnittholz f.r Treppenbau. G.tebedingungen (Tarcica liściasta do budowy schodów. Wymagania jakościowe).
DIN 68705-3. Sperrholz. Bau-Furniersperrholz (Płyty stolarskie i sklejka. Sklejka budowlana).
DIN 68705-5. Sperrholz. Bau-Furniersperrholz aus Buche (Płyty stolarskie i sklejka. Sklejka budowlana bukowa).
DIN 68763. Spanplatten und Flachpre§platten f.r das Bauwesen. Begriffe, Eigenschaften, Pr.fung, fberwachung (Płyty wiórowe i płyty płaskoprasowane dla budownictwa. Pojęcia, właściwości, badanie, kontrola jakości).