Na złodzieja nie ma
sposobów! To nie jest prawda, tylko sposoby bywają mniej lub bardziej skuteczne, a
naprawdę skuteczna ochrona może być kosztowna. Można też wydać bardzo duże
pieniądze na ochronę, lecz bez wzajemnego zgrania zabezpieczeń mechanicznych,
elektronicznych i działań organizacyjnych zamiast zabezpieczyć się można przywabić
złodzieja. Gorzej bo nieprzemyślanymi zabezpieczeniami możemy wręcz ułatwić
działanie włamywaczom.

Wymyślaniem i konstruowaniem zabezpieczeń zajmują się ogromne
rzesze ludzi. W laboratoriach sprawdzane są i testowane tysiące typów zamków,
kłódek, blokad, sejfów, specjalnych szyb i folii zwiększających wytrzymałość
szkła, czujek i czujników mających za zadanie wykrywanie w strefie chronionej intruzów
i tak naprawdę niesposób nawet tylko z nazwy wymienić tego wszystkiego co jest
oferowane do ochrony mienia.

Jeśli jest tak wiele różnorodnych zabezpieczeń to dlaczego
jest tyle udanych włamań?

Udane włamania najczęściej mają miejsce tam gdzie zastosowane
zabezpieczenia były nieodpowiednie do stopnia zagrożenia.

Trzeba też pamiętać o tym, że wraz z wprowadzaniem nowych
wytrzymalszych materiałów czy doskonalszych technik do ochrony mienia, pojawiają się
mniej lub bardziej udane metody przełamywania tych zabezpieczeń. Jest to więc swoisty
wyścig między fachowcami od zabezpieczeń a "fachowcami" od włamań. Dlatego
wiele zabezpieczeń które stanowiły dostateczną ochronę kilka lat temu, dziś dla
utrzymania odpowiedniego stopnia bezpieczeństwa wymagają wymiany na doskonalsze.

W konstrukcji każdego niezniszczalnego czołgu jest zalążek
armaty która go zniszczy.

* wstęp do "Vademecum
zabezpieczeń" wyd. ABIT ABITECHNIKA

Jak więc zaplanować ochronę willi lub mieszkania przed
włamaniem, napadem, kradzieżą?

Optymalne zabezpieczenie budynku jest wtedy gdy zastosowane
środki ochrony są tak dobrany do stopnia zagrożenia aby osiągnąć zadawalający
(zakładany) stopień bezpieczeństwa. Czyli środki ochrony trzeba tak dobrać aby było
nie za mało ale i też nie za dużo zabezpieczeń.

Tylko jak to ustalić lub zmierzyć?

Dużą pomocą we wstępnych ustaleniach stopnia zagrożenia
będzie zapoznanie się z informacjami zawartymi w numerze 12 z 1993 roku Muratora w
artykule "Czy mieszkamy bezpiecznie?". Zamieszczone tam informacje umożliwiają
indywidualne dla każdego przypadku dość dokładne punktowe ustalenie zagrożenia willi
czy mieszkania w bloku (w przedziałach: małe, średnie, duże i bardzo duże
zagrożenie) a na tej podstawie ustalenie jakie środki można podjąć (czyli co mamy
obecnie do dyspozycji) w celu doprowadzenia do uzyskania zadowalającego poziomu
bezpieczeństwa.

Można też aby być w zgodzie z przepisami wybrać inną drogę
przy ustalaniu stopnia zagrożenia i kierować się obowiązującą w Polsce od dnia 1
stycznia 1994 roku Polską Normą PN-93 E-08390 /14 w której dokonano podziału obiektów
na cztery kategorie zagrożonych wartości (od Z-1 do Z-4) gdzie przy zaszeregowaniu do
odpowiedniej kategorii brana jest pod uwagę między innymi wartość mienia chronionego.
W takim przypadku ustalimy wymagania na klasę elementów systemu alarmowego lecz w
dalszym ciągu wybór pozostałych rodzajów zabezpieczeń będziemy musieli oprzeć na
zamieszczonej tu tabeli. W tabeli podział biorący pod uwagę zalecenia Polskiej Normy
ujęty jest w sposób pośredni pod pozycją – klasa systemu alarmowego.

Uwaga: w PN -93 E-08390 /14 wybrano liniową skalę zagrożenia!

Jaki poziom bezpieczeństwa uznać za wystarczający?

Można przecież przyjąć że zabezpieczamy się tylko przed
pospolitymi przestępcami o dość prostych metodach działania lub przed
"fachowcami" umiejącymi sobie poradzić z dość skomplikowanymi technikami
zabezpieczeń. Oczywiście trzeba sobie zadać pytanie czy "fachowiec" będzie
ryzykował włamanie do miejsca o mizernym dla niego łupie? Ponieważ jest to raczej
wątpliwe logicznym jest więc aby stopień skomplikowania zabezpieczeń zwiększał się
wraz ze wzrostem domniemanej wiedzy czy determinacji przestępcy. Jednym słowem w swoich
rozważaniach zakładam, że tam gdzie ewentualny łup będzie niewielki to i wiedza
przestępcy o metodach przełamywania zabezpieczeń w większości przypadków będzie
niewielka i odwrotnie.

Wg. PN – 93 E-08390 /14 np. przy kategorii zagrożonej wartości
Z-2 (co odpowiada wartości chronionego mienia do ok. 1 mln zł -) przy założonym
poziomie bezpieczeństwa niższym (patrz tablica Z-4) dopuszczalne jest zastosowanie w
ochronie elementów elektronicznych o najniższych podanych w normie wymaganiach czyli
klasy A. Bliżej ten temat zostanie omówiony w jednym z następnych odcinków pt
"Systemy alarmowe -klasy elementów systemów" (szukaj tabela nr 4 i patrz
tablica poniżej Z-4).

Tablica Z-4 wg. PN – 93 E-08390 /14. Wzajemne powiązania miedzy
kategorią zagrożonej wartości, poziomem bezpieczeństwa a klasą systemu alarmowego.

Wybór koncepcji ochrony.

Ponieważ jak do tej pory trudno jest znaleźć fachową poradę
u jednego specjalisty o kompleksowym zabezpieczeniu domu więc wiele z koniecznych
ustaleń zanim zwrócimy się o pomoc do kolejnych fachowców czy zakładów
instalatorskich musimy dokonać sami.

Od czego należy więc zacząć?

Jeśli budowę domu dopiero planujemy i mamy jeszcze możliwość
przeprowadzenia zmian warto sprawdzić w jakim sąsiedztwie przyjdzie nam mieszkać.
Przyjaźni, życzliwi i uczynni sąsiedzi to często więcej niż dobrej klasy system
alarmowy i ostry pies razem wzięte. Oczywiście najlepiej jeśli budowę planujemy obok
siebie w licznym gronie sprawdzonych przyjaciół.

Jeśli jednak istnieje np. ze względu na zajmowaną pozycję lub
posiadany majątek, bardzo duże zagrożenie włamaniem czy wręcz napadem, a nie mamy
zorganizowanej grupy znajomych do wspólnej budowy to radzę dobrze przekalkulować czy
warto jest ryzykować podejmowanie budowy inaczej jak we wspólnie solidnie ogrodzonym z
pilnowanymi (kontrolowanymi) wjazdami osiedlu (jest już wiele takich w Polsce). Powód
jest prosty – ochrona jednego obiektu o bardzo dużym zagrożeniu jest możliwa ale jest
bardzo kosztowna. W koszty zabezpieczeń trzeba wliczyć w tym przypadku nie tylko
zdecydowanie wyższe ceny elementów ochrony (patrz kategorie systemów alarmowych, sejfy,
ogrodzenia i zabezpieczenia drzwi i okien) ale także liczące się na przestrzeni lat
opłaty za konieczny w takim przypadku monitoring. Może się też przecież zdarzyć że
w miejscowości w której chcemy się budować nie jest prowadzony monitoring i wtedy
ochrona przy bardzo dużym zagrożeniu będzie nie tylko kosztowna ale i problematyczna.

Niestety pewne ustalenia które musimy sami poczynić są dość
szokujące. Ważne jest więc ustalenie, przez nas samych, jakie straty uznajemy za
dopuszczalne, czyli jaki czas może upłynąć od momentu wykrycia przestępcy do
podjęcia skutecznej interwencji.

Jak to mamy planować system ochrony a na samym początku już
trzeba zakładać straty na jakie się godzimy?

Jeśli wybierzemy na przykład ze względów oszczędnościowych
system który będzie wykrywał przestępcę dopiero po jego wejściu do środka
chronionych pomieszczeń to przecież zakładamy po pierwsze, że sforsuje on drzwi lub
okno (a więc je przynajmniej częściowo zniszczy), po drugie zakładamy wtedy czy chcemy
czy nie, że do czasu podjęcia interwencji przestępca może poczynić zniszczenia np. w
meblach w poszukiwaniu wartościowych przedmiotów lub wręcz może złapać coś bardzo
wartościowego i uciec gdy spostrzeże zadziałanie alarmu! Tu się pojawia następny
problem jaki system sygnalizacji wybrać: odstraszający (czyli syrena i błyskające
światła) czy dyskretny (czyli ciche powiadomienie do miejsca z którego zostanie
podjęta interwencja – patrz: "Wezwać pomoc – monitoring). Dokładniej będzie ten
problem omówiony w dalszych odcinkach poświęconych tematowi "Bezpieczny Dom"
między innymi przy omawianiu monitoringów.

Nie mniej ważne jest też jest ustalenie przez nas samych przed
czym, przed jakimi działaniami przestępczymi chcemy zapewnić ochronę w obiekcie,
ponieważ te ustalenia mogą być dopiero podstawą do rozpatrywania jakiego typu
zabezpieczenia (zarówno mechaniczne jak i elektroniczne ) będą konieczne (patrz uwagi o
ochronie elektronicznej).

Jeśli bierzemy pod uwagę ochronę jedynie odtwarzalnych dóbr
materialnych które możemy ubezpieczyć w jednym z wielu Towarzystw Ubezpieczeniowych to
właściwie pozostaje nam tylko skalkulować co się bardziej opłaca – płacić składki
i zamontować tylko takie zabezpieczenie które są wymagane przez ubezpieczyciela z
ewentualnym rozpatrzeniem czy stosowane ulgi w składkach za dodatkowe zabezpieczenia
zrekompensują poniesienie dodatkowych wydatków czy nie. Lekturę dalszej części
artykułu można wtedy ograniczyć do części omawiającej zabezpieczenia mechaniczne
drzwi i okien z ewentualnym rozpatrzeniem zabezpieczenia prostym systemem alarmowym.

Czy warto wydawać pieniądze na ochronę czegoś co dla
przestępcy nie jest łupem?

W wielu przypadkach tak, ponieważ nie ma żadnej gwarancji że
przestępca złośliwie nie zniszczy wszystkiego czego nie może zabrać. To co dla
przestępcy nie przedstawia większego znaczenia materialnego dla nas może być cenną
pamiątką rodzinną. Ma to niestety często miejsce wtedy gdy mamy doczynienia z młodymi
przestępcami.

Zupełnie inaczej natomiast trzeba podchodzić do zabezpieczenia
miejsca zamieszkania jeśli bierzemy pod uwagę ochronę dóbr nieodtwarzalnych czy
zagrożenie napadem. Także w sytuacji gdy utrata mienia może pociągnąć za sobą o
wiele większe straty niż sama wartość utraconego mienia (notatki, adresy, zbiory,
narzędzia zarobkowania itp.) których nie zwróci ubezpieczenie trzeba brać pod uwagę
konieczność zastosowania zabezpieczeń zarówno mechanicznych jak i elektronicznych.

Dużym ułatwieniem w wyborze koncepcji ochrony będzie
zapoznanie się z danymi zawartymi w poniższej tabeli (tab. 1). Poszczególnym poziomom
zagrożenia zostały przyporządkowane propozycje zabezpieczeń. Ponieważ przyjęty w
tabeli podział ze względu na poziom zagrożenia nie można traktować jako sztywny może
się okazać że w ostatecznej koncepcji ochrony pewne elementy ochrony będą wybrane z
kolumny odpowiadającej mniejszemu lub większemu zagrożeniu niż przyjęliśmy dla
obiektu. Może to wynikać np. z tego że pewne miejsca w obiekcie będą mniej lub
bardziej zagrożone niż pozostała część obiektu (np. miejsca niewidoczne). Istnieje
też pewna wymienność elementów ochrony – jeśli zdecydujemy się w obiekcie o średnim
zagrożeniu np. na wysoki płot który będzie spełniał wymagania dla bardzo dużego
zagrożenia a wjazd i furtka będą też tak solidne to można przecież w większości
przypadków zrezygnować z dodatkowych mechanicznych zabezpieczeń dla drzwi i okien.

Podobnie należy traktować także inne pozycje w tabeli – jeśli
decydujemy się na wybór któregoś z elementów ochrony z pozycji odpowiadającej
wyższemu zagrożeniu to należy rozpatrzyć czy nie jest wtedy możliwe zmniejszenie
wymagań dla innych zabezpieczeń podanych w tabeli zwłaszcza jeśli te elementy chronią
te same miejsca lub przed takim samym rodzajem agresji.

Czy zawsze trzeba brać pod uwagę zamontowanie systemu
alarmowego?

Otóż najwyższy możliwy do osiągnięcia stopień
zabezpieczenia, przy najniższych kosztach, można uzyskać przy zapewnieniu wzajemnego
uzupełniania się wszystkich rodzajów ochrony. Ani same zabezpieczenia mechaniczne ani
systemy elektroniczne bez wzajemnego uzupełniania się i bez zapewnienia interwencji
jeśli przestępca ma nieograniczony czas działania i do dyspozycji narzędzia nie mogą
zapewnić bezpieczeństwa!

Także w sytuacji zagrożenia napadem tylko w nielicznych
sytuacjach i tylko w krótkim przedziale czasu można liczyć że same zabezpieczenia
mechaniczne dadzą nam ochronę zwłaszcza jeśli będziemy mieli doczynienia z dużą
determinacją przestępców.

SJS 1995 Tab 1 Miejsca stosowania zabezpieczeń i ich
rodzaje w zależności od zagrożenia.

Artykuł w wersji znacznie skróconej ukazał się w Muratorze nr 4 /96

Późniejsze, poprawione i skorygowane wersje można było przeczytać
na łamach:

Wiem Wybieram

1/99 "Jak zabezpieczyć mieszkanie przed włamaniem"

2/99 "Sposoby na złodzieja"