Dietmar Klausen – Tłumaczył Andrzej Machalski

Beton osłonowy (promieniochronny) służy do osłabiania (zatrzymywania) promieniowania wysokoenergetycznego. Jest on przygotowywany zwykle jako beton ciężki o gęstości objętościowej 2,8-6,0 kg/dm 3 . Ponieważ działanie osłaniające zależy liniowo od grubości ściany osłaniającej i od gęstości objętościowej, może często okazać się bardziej ekonomiczne użycie betonu zwykłego o gęstości ??2,4 kg/dm 3 pomimo większych grubości ścian.

Skuteczność ochronna
Działanie ochronne betonu przed promieniowaniem przedstawiono w tablicy 1.



Działanie osłaniające jest zależne od zawartości pierwiastków chemicznych w betonie, według których sklasyfikowane są betony osłonowe (DIN 25413). Oprócz tego podwyższa się ono wraz z gęstością objętościową i zawartością wody, obojętnie jak związanej. Przy temperaturach > 400 !C produkty hydratacji prawie zupełnie odwadniają się. Skuteczność osłonowa przeciwko neutronom wtedy pogarsza się i dlatego należy ją polepszyć przez dodanie kruszyw zawierających wodę krystalizacyjną (np. limonitu, serpentynu) lub dodatków zawierających bor (np. kolemanitu, borokalcytu).



Materiały wyjściowe
Nadają się wszelkie cementy, które korzystnie wpływają na urabialność mieszanki betonowej i zmniejszają skłonność do tworzenia się rys w młodym betonie (np. zwyczajnie twardniejące cementy niskokaloryczne).

Jako kruszywo i dodatki stosuje się zwykłe kruszywa (np. pospółkę, wapień), naturalne kruszywa ciężkie (np. baryt, magnetyt), sztuczne kruszywa ciężkie (np. żużel z metali ciężkich, granulki stalowe), kruszywa o podwyższonej zawartości wody krystalizacyjnej (np. limonit, serpentyn), dodatki zawierające bor. Popioły lotne i dodatki oznaczone znakiem atestacyjnym (np. B, BV, VZ, FM) też można stosować.

Producenci muszą dostarczyć wiążących oświadczeń o składzie i jakości (równomierności) kruszyw ciężkich. Należy dążyć do składu uziarnienia w zakresie krzywych przesiewu. Zmniejszony udział ziarna mielonego okazał się korzystny.

Przygotowanie
Beton osłonowy należy przygotowywać jako beton B II (DIN 1045). Przy projektowaniu mieszanki betonowej obowiązują znane dla betonu zwykłego zależności objętościowe dla materiałów, przy czym trzeba uwzględniać odmienne gęstości objętościowe kruszyw. Pospolite klasy wytrzymałości betonu: B 25 oraz B 35 (wytrzymałość na rozciąganie ??3 N/mm 2 ). Należy dążyć do ubijalnego betonu wibrowanego i minimalizować wysokość zrzucania (inaczej powstaje groźba rozsegregowania się mieszanki).

W przypadku części budowli o nieregularnych wymiarach, wycięciach lub przejściach rur, należy prowadzić zagęszczanie specjalnymi metodami (np. Prepakt).

Zagęszczanie następuje przez krótkie wibrowanie efektywnymi wibratorami wewnętrznymi przy małych odstępach miejsc zagłębienia i małych głębokościach zanurzenia. Głębokość działania wibratorów zewnętrznych jest ograniczona.

Przerwy robocze należy możliwie eliminować. Jeżeli jednak przerwy w pracy są nie do uniknienia, wówczas powinno się dalej betonować w granicach czterech do ośmiu godzin (ważne dla normalnych temperatur). Szczególnie staranna pielęgnacja stwardniałego betonu powinna trwać bez przerwy co najmniej przez czternaście dni.

Wskazówka

Osłonowe działanie betonu można sprawdzić przez jego prześwietlenie.

Literatura PIASTA W. G., PIASTA J., KOPROWSKI G.: Trwałość betonu. Prace naukowe Politechniki Wrocławskiej, nr 20/64, 1991 r.
Verordnung .ber den Schutz vor Sch-den durch Rżntgenstrahlen (Rżntgenverordnung) (BGB, Bl.I, S.
114) (Rozporządzenie o ochronie przed szkodami wyrządzonymi przez promienie Rżntgena).
PN-86/B-06712. Kruszywa mineralne do betonu.
PN-88/B-06250. Beton zwykły.