Mirosław Kosiorek

Z uwagi na rozprzestrzenianie ognia klasyfikuje się: konstrukcje nośne (w tym stropy), ściany wewnętrzne, ściany zewnętrzne wraz z ociepleniem, dachy i pokrycia dachowe, izolacje rurociągów i przewodów wentylacyjnych.

Wyroby wykonane z materiałów niepalnych - nie rozprzestrzeniają ognia (NRO).

Ścianki działowe na szkielecie drewnianym z wypełnieniem styropianem, wełną mineralną lub bez wypełnienia z obustronną okładziną z płyt gipsowo-kartonowych GKF według normy PN-B-79405:1998 są nierozprzestrzeniające ognia (NRO).

Klasyfikacja ścianek w okładzinach z blachy stalowej lub aluminiowej z wypełnieniem ze styropianu lub poliuretanu zależy od konstrukcji styków, połączeń oraz właściwości wypełnień i jest podawana w aprobatach technicznych. Także inne rozwiązania ścianek, ociepleń, izolacji i dachów z zastosowaniem materiałów palnych są przedmiotem indywidualnej klasyfikacji.

W przypadku pap i folii dachowych podaje się klasyfikację w zakresie rozprzestrzeniania ognia w zależności od tego, czy izolacja przeciwwilgociowa układana jest na podkładzie palnym (np. ocieplenie dachu z poliuretanu) czy niepalnym (bezpośrednio na betonie).
Podstawowe wymagania w zakresie rozprzestrzeniania ognia zestawiono w tablicy 1.



Uwaga:
1) wymagania podane w tablicy nie dotyczą zabudowy jednorodzinnej i innych budynków wymienionych w ¤ 213 WT, ścian działowych w obrębie jednego mieszkania w budynkach niskich i średniowysokich kategorii ZL IV;
2) budynki jednorodzinne oraz budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych usytuowane według ¤ 12, ust. 6 powinny mieć ściany i dach nieroprzestrzeniające ognia.
3) poza tym, następujące wymagania dotyczące rozprzestrzeniania ognia sformułowano w innych przepisach (oznaczenie wg tablicy 1): WTR - izolacja cieplna komór fermentacyjnych NRO (¤ 23, ust. 2), budowle rolnicze powinny być wykonane z elementów NRO (¤ 40); WTP - zadaszenie w stacjach paliw powinny być wykonane z elementów nie rozprzestrzeniających ognia (¤ 111).

Kryteria i oceny odporności ogniowej
Podstawowym wymaganiem w zakresie bezpieczeństwa pożarowego jest zapewnienie w określonym czasie lub przez cały okres trwania pożaru nośności konstrukcji; jest to czas w minutach, podczas którego element poddany oddziaływaniom termicznym (i ewentualnie obciążony) spełnia określone kryteria.

Odporność ogniową określa się ze względu na trzy podstawowe kryteria:

  • nośności R,
  • izolacyjności I,
  • szczelności pożarowej E (rys. 1).



    Obowiązująca norma PN-90/B-02851 ustanawia tylko jedną klasę odporności ogniowej F, która w przypadku elementów prętowych odpowiada europejskiej klasie R. Kryteria E oraz I dotyczą elementów oddzielających, takich jak ściany i stropy.

    Indeks liczbowy oznacza czas (minimalny) w minutach zachowania własności użytkowej i może przyjmować następujące wartości: 15, 20, 30, 45, 60, 90, 120, 180, 240, 360. Ilustruje to następujący przykład: element budowlany zachowujący nośność w ciągu 155 min, szczelność w ciągu 80 min. oraz izolacyjność w ciągu 42 min. klasyfikuje się jako R 120/RE 60/REI 30.

    Klasyfikację można rozszerzyć o kryteria:

  • W - jeżeli o izolacyjności decyduje promieniowanie,
  • M - jeżeli uwzględnia się szczególne oddziaływania mechaniczne,
  • C - dla drzwi zaopatrzonych w samozamykacze,
  • S - dla elementów ograniczających przepływ dymu (dymoszczelnych).

    Z uwagi na to, że norma PN-90/B-02851 w części dotyczącej klasyfikacji jest normą wprowadzoną do obowiązkowego stosowania rozporządzeniem ministra, a więc na tym samym poziomie legislacyjnym co WT, elementy oddzielające, a więc ściany, stropy, ścianki działowe, drzwi, powinny spełniać kryteria E oraz I i przykładowo F 0,5 jest równoważne klasie EI 30. Elementy klasy E lub EW nie powinny być stosowane.

    W przypadku kabli elektrycznych przyjmuje się kryterium ciągłości dostawy energii przez określony czas przy oddziaływaniu według normowej krzywej w ciągu 30 minut (dla t ??30, T = const) w przypadku kabli z przewodami o przekroju nie większym od 2,5 mm 2 (instalacje sygnalizacyjno-alarmowe, oświetlenie awaryjne, itp.). Klasyfikacja PH 15, PH 30, itp. Dla innych kabli określa się klasyfikację P 15, P 30, itp., przy oddziaływaniu temperatury według krzywej normowej.

    Odporność ogniowa konstrukcji drewnianych
    W wyniku działania ognia ulega zmniejszeniu przekrój poprzeczny elementu na skutek zwęglenia. Zwęglona warstwa drewna tworzy rodzaj otuliny izolacyjnej. Przyjmuje się prędkość zwęglania drewna litego 0,8 mm/min, a drewna klejonego warstwowo 0,6 mm/min. Nieco większa jest prędkość zwęglania w narożach.

    Zasady określania odporności ogniowej prętowych konstrukcji z drewna klejonego podawane są w aprobatach technicznych. Metody obliczeniowe można stosować tylko wtedy, gdy podczas ogrzewania nie zachodzi rozwarstwienie drewna klejonego. Bez obliczeń można przyjmować, że belki z drewna litego o szerokości nie mniejszej niż 14 cm mają odporność ogniową R 30 (F 0,5).

    W przypadku zbyt małych przekrojów stosuje się zabezpieczenia ogniochronne z płyt gipsowo-kartonowych lub innych, podobnie jak dla konstrukcji stalowych (według aprobat technicznych).
    Środki ogniochronne służące do poprawy właściwości drewna z uwagi na reakcję na ogień, tzn. takie jak różnego rodzaju preparaty solne i farby pęczniejące, dzięki którym drewno uzyskuje klasyfikację materiału trudnozapalnego lub niezapalnego nie powodują zwiększenia odporności ogniowej konstrukcji.

    O odporności ogniowej stropów drewnianych decyduje na ogół nie nośność belek stropowych lecz utrata szczelności i izolacyjności w obszarach pomiędzy belkami na skutek przepalenia i wypadania izolacji. Rozwiązania stropów, dachów i ścianek działowych o szkielecie drewnianym podawane są w aprobatach technicznych. Nie ma większych problemów technicznych z uzyskaniem klasy odporności ogniowej tego rodzaju przegród REI 30 (F 0,5) lub REI 60 (F 1).
    Literatura
    KUŚ St., KOSIOREK M.: Ściany oddzieleń przeciwpożarowych. COBPBP “BISTYP”, Warszawa 1988
    PN-B-02854:1996 Metoda badania rozprzestrzeniania płomieni po posadzkach podłogowych
    PN-89/B-02856 Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania właściwości dymotwórczych materiałów (z wyłączeniem p. 2.3 i 2.4)
    PN-90/B-02867 Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany
    PN-B-02872:1996 Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania odporności dachów na ogień zewnętrzny

    Przepisy
    Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 marca 1999 r. w sprawie zakresu, trybu i zasad uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. nr 22/99, poz. 206)
    Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 1999 r. w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania niektórych Polskich Norm (Dz. U. nr 22/99, poz. 209)
    Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 92 z 1995 r., poz. 460; zmiany Dz. U. nr 102 z 1995 r., poz. 506)
    Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (jednolity tekst: Dz. U. nr 15 z 1999 r., poz. 15)
    Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 stycznia 1999 r. w sprawie określenia szczegółowych wymagań w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, ratownictwa technicznego, chemicznego, ekologicznego lub medycznego oraz warunków, jakim powinny odpowiadać drogi pożarowe (Dz. U. nr 7 z 1999 r., poz. 69)
    Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 kwietnia 1998 r. w sprawie wyrobów służących do ochrony przeciwpożarowej, które mogą być wprowadzane do obrotu i stosowane wyłącznie na podstawie certyfikatu zgodności (Dz. U. nr 55, poz. 362)