Antje Wolz – Tłumaczył Bronisław Bartkiewicz

Pojęcie ochrona przeciwwilgociowa obejmuje całość przedsięwzięć, mających na celu zapobieganie występowaniu szkód w budynkach lub elementach budowlanych jako skutek działania wilgoci, pochodzącej z wody, wnikającej z zewnątrz, lub kondensującej się od wewnątrz i z zewnątrz, np. w pomieszczeniach chłodniczych. Ochrona przeciwwilgociowa określa również podstawy zdrowego klimatu w budynkach mieszkalnych, dzięki którym w szczególności można uniknąć powstawania pleśni.

Dyfuzja Przepływ strumienia atomów i/lub cząsteczek materii lub energii spowodowany gradientem (spadek stężenia, spadek ciśnienia, temperatury itp.), np. dyfuzja pary wodnej.

Współczynnik dyfuzji
Symbol – D.
Jednostka – m 2 /h.
Wartość stała dla danego materiału, oznaczająca przepuszczalność materiału budowlanego w odniesieniu do przenikających przez niego cząsteczek, np. pary wodnej.

Współczynnik dyfuzji można obliczyć z równania Schirmera:
D = 0,083 (p0 /p) (T/273) 1,81 m 2 /h.

Zawartość wilgotności – Zawartość wody
Ilość wody zawarta w materiale budowlanym lub w powietrzu.

Zawartość wilgotności (w odniesieniu do masy)
Symbol – um .
Jednostka – wielkość bezwymiarowa, podawana w procentach wagowych.
Zawartość wilgotności (wody) w materiale budowlanym, odniesiona do 100 g tego materiału; definicja ta uwzględnia jedynie zawartość wody, którą materiał budowlany może pobrać, lub oddać, bez uwzględnienia wody krystalicznej, czyli związanej w siatce krystalicznej materiału.

Zawartość wilgotności (w odniesieniu do objętości)
Symbol – uv .
Jednostka – wielkość bezwymiarowa, podawana w procentach objętościowych.
Zawartość wilgotności (wody) w materiale budowlanym, odniesiona do 100 cm 3 tego materiału.

Zawartość wilgotności maksymalnej (wilgotność stanu nasycenia)
Symbol – umax .
Jednostka – wielkość bezwymiarowa, podawana w procentach wagowych.
Maksymalna zawartość wody w materiale budowlanym.

Stała gazowa pary wodnej
Symbol – RD .
Jednostka – J/(kg Y K).
RD = 462 J/(kg Y K).

Wykres Glazera
Graficzne przedstawienie zmian temperatury i zawartości pary wodnej w dowolnym przekroju elementu budowlanego, przy założeniu liniowych zmian w obrębie każdej warstwy.

Materiał hydrofobowy
odpychający wodę
Materiały hydrofobowe – wchłaniają tylko bardzo niewielkie ilości wody.

Materiał hydrofilowy
wiążący wodę
Materiały hydrofilowe – łatwo pobierają wodę.

Materiał higroskopijny
wchłaniający wodę
Higroskopijne materiały budowlane pobierają wodę, np. po to, aby rozcieńczyć skoncentrowane sole, zawarte w ich składzie.

Kapilarność
Właściwość cieczy, wynikająca z istnienia napięcia powierzchniowego.
Ze względu na istnienie napięcia powierzchniowego woda w rurkach kapilarnych wznosi się; im cieńsze są rurki kapilarne, tym wyżej wznosi się woda.

Liczba (krotność) wymian powietrza
Symbol – ??(beta).
Jednostka – 1/h.
Liczba wymian powietrza w pomieszczeniu zamkniętym w ciągu godziny. Wskaźnik ten informuje jak często cała objętość powietrza w pomieszczeniu wymienia się przez wentylację; dla pomieszczeń mieszkalnych i pomieszczeń pracy najniższa wymagana krotność wymian powietrza wynosi 0,5 do 0,8.

Ciśnienie cząstkowe (cząsteczkowe) pary wodnej
Symbol – p.
Jednostka – Pa = N/m 2 .
Ciśnienie cząstkowe to ciśnienie pary wodnej zawartej w powietrzu. Ciśnienie cząsteczkowe obliczane jest według powszechnie znanego równania stanu gazu.
p = cp RD T, w którym:
cp – właściwa pojemność cieplna,
RD – stała gazowa.

Względna wilgotność powietrza
Symbol – j.
Jednostka – wartość bezwymiarowa, podawana w %.
Względna wilgotność powietrza to procentowy udział cząsteczkowego ciśnienia pary wodnej w powietrzu, w stosunku do ciśnienia nasycenia w aktualnie panującej temperaturze powietrza.

Ciśnienie nasycenia pary wodnej
Symbol – pnas .
Jednostka – Pa = N/m 2 .
Ciśnienie nasycenia, to cząsteczkowe ciśnienie pary wod
Czas trwania punktu rosy
Symbol – tr .
Jednostka – h.
Jest to czas, w którym ze względu na warunki klimatyczne na elementach budowlanych może powstawać rosa; w ciągu roku czas ten może wynosić nawet 1440 godzin (60 dni).
Warunki brzegowe przyjęte w normach:
temp. zewnętrzna: – 10 !C/wzgl. wilgotność powietrza 80%,
temp. wewnętrzna: +20 !C/wilgotność względna 50%.

Punkt rosy (temperatura punktu rosy)
Symbol – Js .
Jednostka – !C.
Punkt rosy to temperatura, w której przy aktualnej temperaturze i względnej wilgotności powietrza tworzy się rosa (na elemencie budowlanym); np. przy temperaturze wewnętrznej 20 !C i względnej wilgotności powietrza 60% para wodna kondensuje się przy temperaturze zewnętrznej 12 !C. Jeśli temperatura jakiejkolwiek powierzchni jest niższa od tych 12 !C, to na powierzchni tej wytwarza się woda kondensacyjna.

Współczynnik przenikania dyfuzyjnego pary wodnej
Symbol – D.
Jednostka – kg/m 2 h Pa.
Strumień pary wodnej przenikającej przez element budowlany w ciągu godziny przy określonej różnicy ciśnień pary po obu stronach tego elementu.

Opór przenikania dyfuzyjnego pary wodnej
Symbol: 1?D.
Jednostka- m 2 h Pa/kg.
Odwrotność współczynnika przenikania dyfuzyjnego pary wodnej.
1???= 1,5 x 10 -6 ľ Y s,
w którym: 1,5 x 10-6 – odwrotność współczynnika przewodzenia pary wodnej w powietrzu,
ľ – współczynnik oporności dyfuzyjnej pary wodnej,
s – grubość warstwy materiału budowlanego.

Współczynnik dyfuzji pary wodnej
patrz O współczynnik dyfuzji.

Współczynnik przewodności dyfuzyjnej pary wodnej
Symbol – d.
Jednostka – kg/m h Pa.
??= RD 10 -6 /ľ.
RD – stała gazowa,
ľ – współczynnik oporności dyfuzyjnej pary wodnej.

Współczynnik oporności dyfuzyjnej pary wodnej
Symbol – ľ.
Jednostka – wartość bezwymiarowa.
Współczynnik ten, to wartość charakteryzująca dany materiał, określająca ile razy opór dyfuzyjny warstwy materiału budowlanego jest większy od warstwy powietrza o tej samej grubości w ustalonych warunkach (np. dla powietrza ľ = 1; dla folii z PE ľ = 100 000).

Skropliny – woda kondensacyjna
Ilość wody, która wykrapla się jeżeli temperatura osiągnie, lub spadnie poniżej punktu rosy.

Czas odparowania skroplin – czas wysychania
Symbol – tw .
Jednostka – h.
Czas odparowania, to czas po którym w określonych warunkach klimatycznych odparuje woda z powierzchni elementu budowlanego, a element wysycha. Czas trwania okresu odparowania przyjmuje się równy 2 160 godzin (90 dni). Przyjęte warunki brzegowe: temp. zewnętrzna 12 !C/wzgl. wilgotność powietrza 70%, temp. wewnętrzna 12 !C/wilgotność względna 70%.

Strumień dyfuzyjny pary wodnej
Symbol – l.
Jednostka – kg/h.
Ilość pary wodnej przenikającej na drodze dyfuzji do atmosfery w ciągu 1 godziny z powierzchni 1 m 2 wody.

Ekwiwalentna (z uwzględnieniem dyfuzji pary wodnej) grubość warstwy powietrza
Symbol – sd .
Jednostka – m.
Ekwiwalentna grubość warstwy powietrza oznacza grubość warstwy powietrza, która wykazuje taki sam opór dyfuzyjny, jak materiał budowlany o określonej grubości warstwy,
sd = ľ Y s,
ľ – współczynnik oporności dyfuzyjnej pary wodnej,
s – grubość warstwy materiału budowlanego.

Ilość pary wodnej w odniesieniu do powierzchni
Symbol – W.
Jednostka – kg/m 2 .
Zawartość wody w materiale budowlanym, odniesiona do powierzchni jednego m 2 .

Współczynnik szybkości poboru wody
Symbol – w.
Jednostka – kg/(m 2 h 1/2 ).
Wartość stała dla danego materiału; wielkość charakteryzująca malejącą z upływem czasu szybkość poboru wody przez podciąganie kapilarne; również szybkość poboru wody w odniesieniu do powierzchni.

Szybkość odparowania
Symbol – modp .
Jednostka – kg/(m 2 h).
Ilość wody, którą może oddać 1 m 2 powierzchni materiału budowlanego przez odparowanie.

Literatura
PN-80/B-10240. Pokrycia dachowe z papy i powłok asfaltowych. Wymagania i badania przy odbiorze.
PN-87/C-890045. Wyroby z tworzyw termoplastycznych. Cechy i cechowanie.
PN-69/B-10260. Izolacje bitumiczne. Wymagania i badania przy odbiorze.