Wilfried Zapke – Tłumaczył Bronisław Bartkiewicz

Płyty wiórowe to surowiec drewniany w kształcie płyt, wytwarzany przez sprasowanie wiórów drewnianych z dodatkiem środka wiążącego. Jako środki wiążące mogą być używane zarówno twardniejące żywice sztuczne, jak i cement lub magnezja.

W zależności od sposobu wytwarzania rozróżnia się następujące rodzaje płyt:

  • płyty prasowane płaskie,
  • płyty prasowane pasmowe.

    Do wytwarzania płyt płaskich używa się dwóch rodzajów wiórów:

  • wiórów drobnych, które dają możliwie równą, zwartą powierzchnię,
  • wiórów grubych, wypełniających wnętrze płyty.

    Większość z masy użytych wiórów powinna układać się równolegle do powierzchni płyty; ciśnienie prasujące skierowane jest prostopadle do powierzchni płyty.

    Zależnie od sposobu wiązania istnieje dalszy podział płyt na klasy o następujących charakterystykach:

  • V20. Środek wiążący: odporny na zastosowanie w pomieszczeniach o ogólnie niskiej wilgotności (wiązanie nieodporne na działanie wody). Środek wiążący: aminoplast.
  • V 100. Środek wiążący odporny na podwyższoną wilgotność (ograniczona odporność na warunki klimatyczne).


    Środki wiążące: alkaliczne utwardzalne fenoplasty, żywica fenolowa rezorcynowa.

  • V 100G. Środek wiążący odporny na wysoką wilgotność powietrza (ograniczona odporność na warunki klimatyczne). Środki wiążące: alkaliczne utwardzalne fenoplasty, żywica fenolowa rezorcynowa. Chroniona przed grzybem za pomocą chemicznych środków ochrony drewna.

    Płyty odznaczają się prawie jednakową wytrzymałością we wszystkich kierunkach. Preferowane grubości płyt wynoszą: 6; 8; 10; 13; 16; 19; 22; 36 i 40 mm.

    Ustalone przepisami wymagania odnośnie do płyt dotyczą ich cech fizycznych (płyty powinny mieć jednakową grubość w całym arkuszu, mieć proste i ostre krawędzie oraz stanowić prostokąty), wymiarów, dopuszczalnych odchyłek wymiarowych, odporności na zginanie, wytrzymałości na rozciąganie, pęcznienia i zawartości wilgoci.



    Wskazówki praktyczne
    Płyty prasowane płaskie stosuje się jako:

  • płyty okładzinowe dachów i sufitów (obciążenie na zginanie),
  • okładziny elementów ściennych (obciążenie na ściskanie, usztywnienie konstrukcji przez wzmocnienie na rozciąganie po przekątnych),
  • okładziny nośnych konstrukcji dachowych (obciążenia pionowe z dachów, obciążenia śniegiem i ciężarem ludzi).

    Przy produkcji płyt pasmowych wióry zmieszane ze środkiem wiążącym wytłacza się tłokiem z tunelu lub kanału prasy, którego wymiar odpowiada wymiarowi gotowej płyty. Wióry układają się przy tym prostopadle do powierzchni lub do kierunku wytłaczania. Produkcja musi odbywać się w sposób ciągły, ponieważ stopień podgrzewania i szybkość przesuwu dostosowane są do czasu twardnienia.

    W grupie płyt pasmowych wyróżnia się:

  • płyty pełne,
  • płyty rurkowe (rurki mają układ równoległy do kierunku wytłaczania.




    Płyty pasmowe mają, w przeciwieństwie do płyt płaskich, w jednym kierunku bardzo małą wytrzymałość na zginanie. Z tego powodu ich przeważająca większość jest produkowana jako laminowana lub z okładziną. Pod pojęciem okładziny rozumie się oklejanie tej płyty innymi materiałami, jak np. płytą pilśniową twardą, blachą, folią lub innymi powłokami cienkościennymi.

    Podziału na poszczególne klasy dokonuje się tu zależnie od budowy (płyta pełna – SV i płyta otworowa (rurowa SR)) i rodzaju okładziny. Typy SV 2 i SR 2 powinny mieć wszystkie krawędzie obłożone pełnym drewnem szerokości co najmniej 15 mm, lub innym materiałem równoważnym pod względem ochrony przed wilgocią. Płyty pasmowe przeznaczone do układania w postaci tafli oznaczone są symbolami TSV 1 i TSV 2.



    Płyty wiórowe łączone spoiwem mineralnym w postaci cementu lub magnezji wytwarza się w taki sam sposób, jak płyty płaskie. Gęstość płyty wynosi ok. 1200 kg/m 3 .

    Zawartość wilgoci po procesie klimatyzacji wynosi 9 – 3 % wagowych. Odporność płyt jest podawana w odniesieniu do: wody, warunków klimatycznych, bakterii gnilnych, ataku grzyba i insektów; w przedmiocie obróbki nie ma żadnych ograniczeń. Płyty dają się obrabiać tak samo jak drewno, ciąć i wiercić otwory, dają się łączyć na śruby, gwoździe i kleje ( kleje odporne na alkalia).

    Alternatywy
    Alternatywy dla płyt wiórowych mogą stanowić dowolne materiały budowlane w postaci płyt, jak np. sklejka, płyty pilśniowe, włóknowo-cementowe, gipsowo-kartonowe, lub gipsowo-wiórowe.

    Kiedy i jaki materiał może być użyty zamiast płyty wiórowej, zależy – poza kosztami – szczególnie od przeznaczenia i miejsca wbudowania płyty (wewnątrz, czy na zewnątrz pomieszczenia) i sprawy te należy rozstrzygać indywidualnie.

    Literatura
    HALASZ, SCHEER: Holzbau-Taschenbuch (Poradnik budownictwa drenianego), Wilhelm Ernst u. Sohn, Berlin 1986.
    Płyty wiórowe. Aprobaty techniczne (15 numerów – najstarszy z 1993 r., najnowszy z 1997 r.) Instytutu Techniki Budowlanej. Katalog 1998, Warszawa.
    DIN 68 761. Spanplatten; Flachpre§platten f.r allgemeine Zwecke, FPY-Platte (Płyty wiórowe; Płyty prasowane płaskie ogólnego stosowania, płyty FPY).
    DIN 68 761 cz. 4. Spanplatten; Flachpre§platten f.r allgemeine Zwecke, FPO-Platte (Płyty wiórowe; Płyty prasowane płaskie ogólnego stosowania, płyty FPO).
    DIN 68 762. Spanplatten f.r Sonderzwecke im Bauwesen (Płyty wiórowe do specjalnego stosowania w budownictwie).
    DIN 68 764. Spanplatten; Strangpre§platten f.r das Bauwesen, beplankte Strangpre§platten f.r die Tafelbauart (Płyty wiórowe; Płyty prasowane pasmowe do stosowania w budownictwie; Płyty laminowane taflowe).
    DIN 68 765. Spanplatten; kunststoffbeschichtete dekorative Flachpre§platten (Płyty wiórowe; Płyty wytłaczane płaskie dekoracyjne, powlekane tworzywem sztucznym).
    DIN 68 771. Unterbżden aus Holzspanplatten (Ślepe podłogi z płyt wiórowych).