Wilfried Zapke
Tłumaczył Andrzej Machalski

Wykładziny dywanowe zajmują w skali popularności wykładzin podłogowych czołowe miejsce. Składają się one z warstwy użytkowej i spodu. Jako materiał na warstwę użytkową w grę wchodzą włókna naturalne i sztuczne, jak również włókna mieszane. W warstwie spodniej dominują tworzywa piankowe.

Wykładziny są dostarczane jako towar w formie zrolowanej lub w formie płytek dywanowych. Materiał rolowy ma w handlu szerokość do 6,00 m, tak więc pokoje mieszkalne zwykłej wielkości mogą być wyłożone bez spoin. Płytki dywanowe oferuje się jako tzw. samoleżące i samoprzylepne w rozmiarach 40 x 40 cm i 50 x 50 cm. Grubość wykładzin dywanowych zależy od sposobu produkcji i waha się od 5 do 12 mm.

Wykładziny dywanowe dzielą się na dwie kategorie, mianowicie pluszowe (strzyżone, runowe) i wiązane. Dywany wiązane są prawie wyłącznie dywanami igłowanymi. Oprócz wykładzin z włókniny przeszywanej przędzą, tkanych i igłowanych pracuje się nad dalszymi technikami. Są już opracowane nowe metody, ale dla rynku wykładzin dywanowych są bez znaczenia.

Podstawowymi surowcami włókiennymi, w kolejności ich znaczenia, są:

  • poliamid (nylon, perlon, stylon),
  • poliakryl (dralon, dolan),
  • poliester (trevira, diolen, vestan),
  • polipropylen (meraklon, typar),
  • włókna zwierzęce (wełna owcza, włos kozi),
  • włókna roślinne (bawełniane, kokosowe, sizalowe).

    Wykładziny dywanowe z przeszywanej włókniny itp., w których konieczne jest włączenie włókien w materiał nośny (tkanina, włóknina, pianka), zajmują około 70% obrotu rynkowego. Tak więc już nikogo nie dziwi, że większość wykładzin dywanowych ma warstwę spodnią, przy czym jako materiał na spód dominują tworzywa piankowe. Zamiast spodów piankowych pojawia się na rynku coraz więcej produktów ze spodem lateksowanym lub drugim spodem tekstylnym, co należy powitać z zadowoleniem w sensie przyjaznego dla środowiska pozbywania się odpadów.

    Większość wykładzin dywanowych jest zaopatrzonych w dodatkowe środki:

  • antystatyki – zapobiegają gromadzeniu się ładunków elektrostatycznych,
  • preparaty antybrudowe – zmniejszają przyczepianie się brudu (ang. antisoiling),
  • preparaty przeciwmolowe – chronią przed molami i chrząszczami (eulanizacja).

    Do pełnego opisu tekstylnej wykładziny dywanowej należą następujące cechy rozpoznawcze:

  • nazwa artykułu,
  • sposób produkcji (np. dywan tkany, dywan przeszywany),
  • forma dostawy (np. rolowy),
  • ukształtowanie powierzchni (np. pętelki, welur),
  • forma zabarwienia (np. jednobarwny, wzorzysty),
  • materiał warstwy użytkowej (np. czysta wełna owcza, poliamid 100%),
  • materiał nośny (osnowa) (np. polipropylenowa włóknina),
  • rodzaj spodu (np. spód z tworzywa sztucznego).

    Wskazówki praktyczne
    Wykładziny dywanowe można układać na każdym suchym, równym i nie popękanym podłożu. Luźne układanie zaleca się ostatnio tylko dla tak zwanych płytek dywanowych samoleżących (symbol SL). Także mocowanie za pomocą dwustronnej taśmy do przyklejania dywanów nie jest godne polecenia. Ponieważ dywan jest wtedy przymocowany zaledwie częściowo, zwykle na brzegach, będzie on “pracował” i unosił się, fałdował.

    Pełnopowierzchniowe przyklejanie jest najbardziej popularną metodą mocowania, do czego stosuje się kleje dyspersyjne (emulsyjne) i kleje rozpuszczalnikowe. Ciekawostką są kleje zdejmowalne, które pozwalają obejść się bez oszlifowania podłoża przy układaniu nowej wykładziny.

    Najbardziej komfortową metodą i odpowiednią dla materiału, choć najkosztowniejszą, jest napinanie. Przy tym wykładzinę dywanową napina się na całej powierzchni i mocuje na brzegach za pomocą listew chwytnych.

    Codzienne czyszczenie wykładziny dywanowej odbywa się odkurzaczem. Korzystne są odkurzacze-froterki, gdyż przez jednoczesne szczotkowanie i odsysanie luźny kurz jest lepiej usuwany z tkaniny.

    Do gruntownego czyszczenia zaleca się Zastosowanie pianki do dywanów. Płyn czyszczący jest przy tym nanoszony za pomocą gąbki, szczotki lub aparatu szamponowego. Czyszczenie prowadzi się na tyle ostrożnie, aby nie przemoczyć wykładziny dywanowej. W wykładzinie nie powinny również pozostać żadne pozostałości, co szczególnie łatwo przydarza się przy tak zwanym czyszczeniu na sucho. Ważne jest dlatego gruntowne odkurzenie odkurzaczem przed i po zabiegu.

    Wykładziny dywanowe są odporne na chodzenie i przyczyniają się do znacznego – zależnie od grubości i struktury – polepszenia ochrony przed odgłosem kroków. Także z uwagi na “ciepło stóp” wykładziny dywanowe oddziałują pozytywnie. Ich udział w izolacyjności cieplnej podłóg jest raczej przesadzony.

    Wykładziny dywanowe nadają się też w przypadku ogrzewania podłogowego odpowiednio wykonanego. Impregnacja zapobiegająca brudzeniu ma na celu to, aby naniesiony brud nie osadzał się na włóknach. Wyroby mieszane są z reguły mniej wrażliwe na zabrudzenie niż jednolite jasne.

    Odporność na ścieranie jest bardzo różna i nie można jej przypisać określonym produktom. Właśnie dla wykładzin tekstylnych obowiązuje reguła, że jakość ma swoją cenę.

    Tak jak różnorodne są składniki warstwy użytkowej, rodzaje warstwy spodniej i możliwości dodatkowych środków, tak różne też są związane z nimi szkodliwości dla zdrowia. Wynika z tego, że za każdym razem trzeba oceniać daną wykładzinę.



    Jeżeli tygodniami po ułożeniu nowej wykładziny dywanowej są problemy z zapachem, można je przypisać albo samej wykładzinie albo klejowi. W takich wypadkach powinno się możliwie często wietrzyć. W razie podejrzenia o zawartość określonych szkodliwych substancji doradza się badanie w laboratorium analitycznym.

    Przy doborze wykładziny dywanowej można w zasadzie ograniczyć się do wyrobów naturalnych:

  • warstwa użytkowa – wełna owcza, bawełna, włókno kokosowe lub sizalowe (chociaż dywany wełniane, a nawet bawełniane zawierają środki przeciwmolowe),
  • osnowa (warstwa nośna) – sizal lub juta,
  • warstwa spodnia – lateks naturalny i/lub drugi spód tekstylny.

    Nowymi, przyjaznymi dla środowiska wyrobami próbują producenci wykładzin dywanowych dostosować się do zmienionej świadomości klientów. W tym celu większość producentów europejskiego przemysłu dywanów zjednoczyła się w Towarzystwie Przyjaznych dla Środowiska Wykładzin Dywanowych (GuT). Celem tego towarzystwa jest udzielanie pomocy użytkownikom w zakresie aspektów zdrowotnych i ekologicznych przy kupnie. Producenci dywanów, którzy zaopatrują swe wyroby znakiem GuT, zrezygnowali ze szkodliwych substancji, jak pentachlorofenol (PCP), formaldehyd lub chlorek winylu, pozwalając zarówno swoje fabryki, jak i produkty regularnie kontrolować przez niezależne instytucje.

    Alternatywy
    Zamiast wykładzin dywanowych można w zasadzie stosować wszelkie elastyczne wykładziny podłogowe. Za wadę alternatywnych wykładzin uważa się jednak niedostateczne “ciepło dla stóp”. Miarodajny jest za każdym razem zakres wymagań. Pod uwagę mogą też być brane wykładziny drewniane.

    Literatura
    PN-85/P-01710. Włókiennicze pokrycia podłogowe. Zestawienie wskaźników technologicznych i użytkowych oraz metody badań.
    PN-88/P-01735. Włókiennicze pokrycia podłogowe. Terminologia.
    Wykładzina dywanowa. Aprobaty techniczne nr 679/94-D, 2261/96-AT-15, 2656/97-AT-15, 2670/97-AT-15 Instytutu Techniki Budowlanej. Katalog 1998, Warszawa.
    DIN 54345 T.1. Pr.fung von Textilien; Beurteilung des elektrostatischen Verhaltens, Bestimmung elektrischer Widerstandsgr-§en (Badanie tekstyliów; Ocena elektrostatycznego zachowania się, określenie wielkości oporów elektrycznych).
    DIN 54345 T.2. Pr.fung von Textilien; Beurteilung des elektrostatischen Verhaltens, Pr.fung textiler Fu§bodenbel-ge im Begehversuch (Badanie tekstyliów; Ocena zachowania się elektrostatycznego, badanie tekstylnych wykładzin podlogowych za pomocą próby chodzenia).
    DIN 54345 T.3. Pr.fung von Textilien, elektrostatisches Verhalten, apparative Bestimmung der Aufladung textiler Fu§bodenbel-ge (Badanie tekstyliów, zachowanie elektrostatyczne, określenie naładowania tekstylnych wykładzin podłogowych).